Thuthak (News)

Wednesday, June 4, 2014

ACA PAN HOPIHNA


ACA PAN HOPIHNA





Kum 2013 ZBC General Council in sangkah ding hong phalsak mah bangin sanginn tuamtuam ka en a, tuate lak panin mun nih – Asian Christian Academy’ Lai Siangtho sang ahi Evangelical Theological College (ETS), Hosur, Tamil Nadu-ah M. Th (ATA) sin ding leh, North East India a Lai Siangtho sang lian khat ahi Eastern Theological College (ETC), Jorhat, Assamah B.D (Serampore) sin theih nadingin entrance leh interview ka piak leh, Pasian huhna tawh cing tuak ka hih manin ACA, Hosur lamah pai ding ka khentat hi.

Serampore leh ATA
               Serampore ci-a i theih ziau Serampore College (University) pen Serampore khua, Hoogly District, West Bengal, India a om hi a, kum 1818 in ‘The Serampore Trio’ kici missionary thum – Joshua Marshman, William Carey leh William Wardte in a phuh uh ahi hi. Tulaitak SCC in a theihpih/saan (affiliation) college pen India, Nepal, Bangladesh leh Sri Lanka gamah sanginn 50 val deuh om cih Wikipedia panin kimu hi. Tua sanginnte-ah diploma pan a sangpen doctorate degree ciang dong kisin thei hi. Mizote laka thu leh la lama min nei mahmah Prof. Dr. Laltluangliana Khiangte pen Council of Serampore College (University) ah secretary hi a, Officers of the Senate ah convenor a sep laitak ahi hi. Gensa bangin ETC, Jorhat pen SSC in a theihpih/saan sanginn min nei leh kumlui mahmah khat ahi hi.
               ATA pen Asian Theological Association cihna hi a, kum 1970 a kiphuan ahi hi. A diakin Asia gam sunga Lai Siangtho sanginnte kipawlkhopna khat ahi hi. Tua banah, Asia gam bek hi loin theihpih/saan (affiliation/accredited) pen gam 27 sungah Lai Siangtho sanginn 212 nei uh a, gam 27te lakah India, Myanmar, Pakistan, USA, Australia, Singapore, Korea, Japan, Spain, Nepal, UAE, Taiwan, Hong Kong leh Indonesiate zong kihelin, phualpi zum pen Manila, Philippines gamah om hi. Tu a ka omna ETS pen ATA in a theihpih/saan sanginn khat ahi hi.

ETC sangin ETS, ACA
               ETS, ACA a lut theih nadingin March 15, 2014 in Guwahati-ah leh ETC a lut theih nadingin April 22 & 23, 2014 in Jorhat-ah entrance leh interview in ka pai hi. ETC, Jorhat pen North East India a sang minthang ngei khat leh minnei khat hi a, a kiphuh zawh kum 100 val ta hi. ZBC sia a tamzawte pen ETC pana zo (graduated) hi uh a, tua manin ZBC innteekna khat zong ahi hi. Ahi zongin a mun ka tun ciangin ka lamet bang loin, nidang bang zo nawn loin ka thei hi (a theite genna tawh ka tehkak ciang!). A mun le mual zong zuunloh Zogam tawh kibatna ciang nei ka sa a, ETC pen Zogam bangin ei aa kici thei taktak lo lai ahih manin nidang ciang, a kizuun man leh zuun dingin nusia photin, a kizuun sa leh a kipuahpuah kum 1976 a kiphuan ACA lam mah zuan phot dingin ka khentat hi.

ETS, ACA
               Evangelical Theological Seminary (ETS) pen ka sangkah nading mun hi a, tua pen Asian Christian Academy (ACA) nasepna hiang khat leh ACA huang sunga om ahi hi. ETS sanginnah Master of Biblical Studies (MBS) kum nih leh Master of Theology (M. Th) kum li sin theihna om hi. Tua banah ACA huang sungah Agape Hospital ciin Zato lianpi khat zong omin, biakinn, auditorium, library (Wi-Fi free), office, hostel leh family quarters tampi om a, library building ding lianpi khat a kilamsaan laitak ahi hi. Tukpeng (football), volleyball, basketball, leh badminton kimawl theih nading mun zong kicing takin om hi. ACA pen mun dang panin en lehang inn a kimu lo thei ding zahin singkung tamin lian thei a, coconut leh haai (mango) tam mahmahin, a gah zong gol thei mahmah hi.


Asian Christian High School (ACHS) kici, tan 12 ciang sin theihna zong om a, sanglutman (admission fee) bekbek zong Rs. 35,000+ bang ahih hangin (tuition fee a tuam om lai) naupang 2600 val om dan hih tuak. Sanginn hoih khat ahih manin hih sang pana zote mun dangah baih takin lut thei ci uh hi. ACA huang sungah (kei adingin) kamtuampau vive zang uh a, ka theihsiam hun bang zong om hi! Kisin ding tam mahmah mawk. A sung om nasemte leh a tate un ko a pai thakte ka mai-ngal theih nading un gamta-in, a nuntakna uah etteh ding tampi om hi.
ACA pen Tamil Nadu state sung, Bangalore (Bangaluru) leh Bagalur khua kikal, a khua kisat zawh kum 800 a valta, kum 2011 kisimpi-ah mi 3,26,821 omna Hosur khua sung a om hi a, mawtaw lam kiang a om ahih hangin mawtaw leh bil am thei ging tuamtuamte in a buaisakloh mun nuam mahmah khat ahi hi.

ACA tunna
               June 1, 2014 pan koh, laitan ngeina (secular background) pana M. Th leh MBS zom dingte kha khat sung orientation class nei ding ci uh ahih manin May 27, 2014 in Aizawl pan paikhia dingin letmat (ticket) ka la hi.
               May 26, 2014 in ka Nu Niang (Cing Go Niang) in thungetna hong neihsakin – pawlpi mite, lawm le gual, leh ngaih teng tawh gibang khenin Pa Piang, Ngur khua sumo tawh Champhai pan Aizawl ka zuan hi. Aizawl pen tung baih bilbelin, Pa Tualboihte innah kinga-in, Tg. Samuel tawh vaknopna pawlkhat-ah ka vak man lai hi.
               May 27, 2014 in Pa Zam Lian Mang, Lecturer, Govt. Saitual College in a mawtaw (car) tawh Lengpui vanlengtual tan hong kha a, Pa Mang lawmnu Nu Niang leh Tg. Samuel in hong zui hi. Amau tegel pen ka bodyguard uh cihna zong hi tuan lo hi!
               12:35 ciang Lengpui vanlengtual pan muhngeilohna gam zuan dingin lengkhia-in, Guwahati leh Kolkata vanleng tualah tawlkhat ka khawl khit uh, thumvei vanleng ka tuanna-ah cidam takin zan nai 9:15 kiimin Bangalore vanglengtual ka tung thei uh hi. Guah tam pian ahih manin khua phelepin van ging zuazua a, ka lawmpa khat in, “Vanleng sunga i tuan laiin na lau hiam!?” ciin hong dong a, ke’n, “Aw, van-ging hi maw….. Guah zong a tam mah ve leh..” ciin ka dawng ziau hi. Ihmut a nop taktak ciang van-ging zong kiza thei lo dan ai ve….
               Vanleng pan pusuakin ka vante uh ka lak khit uh ciang kongkhakah ka pusuak uh leh, kalate mi bangzah hiam, pakkual tawiin kongkhak kiangah na kigual uh hi. “Pakkual liang tawh hong dawn/muak ding thei kei sing e, hong thei khial hi nuteh…. Aw… midang zong hi thei ei” cih ngaihsun kawmin ka pusuak leh, ka upmawh bang lianin kei ading hi loin, ka nung a hong pai lai ding, kei sang a (amau ngaihsutna-ah) a thupizaw om ahih lam tel takin ka thei pah a, tuhun pen kei hun hi lo hi, ciin ka sang siam lel hi!
               Kristu Jayanti College, Bangalore a B.A kum nihna a sin laitak Tg. Thang Lam Tuang (Mama) s/o Upa T. Thang, Champhai in hong dawn a, aman bel pakkual tawi se lo ahih manin ka kibansah (cibai) khit uh ciangin Bangalore ka pai nading uh mawtaw lam zuanin, ka lamlak  lawm SAIACS a M. Th sinlai khat tawh ka pai pah uh hi. Guah tam luat man zong hi tuan loin, gate a tute computer hoihlohna hangin mawtaw sungah naikal lang dektak ka om uh a, mawtaw-hekte thangpai lua uh ahih manin gate dutyte tawh tawlkhat a kinial khit uh ciangin computer tawh bangmah kisai loin ka pai thei uh hi. Computer khawng i deih mahmah a, i zat nop mahmah hangin piang zo nai taktak lo ahi mai diam, ciin ka ngaihsun a, game kimawl nading khawng beka computer i lei zel mawk bang bel… ciin kisai lopi-in ka ngaihsutna sausak mahmah hi.
               Tua zan pen Tg. Mama kiangah giakin, a zingsang ciang ACA lam zuan dingin ka kizuikhia kik uh hi. Rs. 250/- tawh auto rickshaw ka zat khit uh ciang City Market kici, Bangalore khuasung taktak tungin, tua mun panin Hosur pai ding mawtaw ka ngak uh hi. Manglai kitamzat lua lo ahih manin Hosur pai ding mawtaw thei loin, conductor ka dot uh leh, a nihveina-ah Hosur pai ding ka tuak kha bilbel uh hi. ACA a M. Th a sin laitak Nu Nem Khan Cing, Tamu leh Pa Khup Lian Mang, Lanva in, “Hosur bus station panin Rs. 150/- kiim tawh auto rickshaw in kipai thei” ci uh ahih manin auto rickshaw ka dot uh leh, ka khuahek dan uh tual-tel hong sa nai lo ahi diam, “Rs. 400/-“ hong ci mawk!. Paisanin a dang ka dawp uh leh a tawpna-ah Rs. 160/- in pai nading ka mu bilbel uh hi.
               ACA ka tun uh ciang Nu Nemi hopihin, aman a inn (quarters) ah ann hong nesakin, tua khit ciang office ah hong paipih a, vai nuam tuam mahmah hi. Laitan ngeina (secular background) pana orientation class nei ding mah Bandung, Indonesia panin mi khat hong tung lian ahih manin ka nihun quarters khatah hong tungsak uh hi. Ka lawmpa pen Da-Wood, kum 52 hi a, zi nei lo, Hebru leh Greek mahmah a sin nuam a ACA a hong pai, M.A zo sa ahi hi. Amah tawh zan khat ka giakkhop khit uh ciang mun dang khatah hong suan uh a, tua laiah kei bek zan khat giakin, a zing ciang a tha lian mahmah, orientation class nei ding mah MBA zosa Jonley Sam, Kerelate ka room-ah hong koih uh a, pata mah ka bang uh hi!

Nek le dawn leh…..
               Nek le dawn pen khai-gah leh dailuah hi pipen a, sa zong khatveivei om zel hi. Zingann (breakfast) pen zing nai 8:00, sunann (lunch) pen sun nai 1:30, nitakann (dinner) pen nitak 7:30 ciang ka ne uh hi. A tangpi thu-in sun leh nitakann pen nek theih gawp a, zingann bel nek theih hun om cih ding hi.
               Kikhopna-na pen ACA huang sungah biakinn om a, tua laiah kikhop theih hi. Kikhop nading mun dang a neite pen kikhaam loin a ututna uah kikhawmsak uh a, sangsia leh sangnaupang pawlkhat pen mun dangah kikhawm thei zel uh hi.
               Jorhat ka pai laiin “mi hau thei uh ei maw,” ka cih leh hi lam zong tua bangmah na hi mawk. En kisap lei nading khawngin i neihsa a dang khawng i zuak laiin, amau kisap melloh nadongin a kicing takin nei uh a, bang kisam a, koi mun panin kilamdang i hiam cih khawng ka ngaihsun hi. Zomi pawlkhat bang, Khristian hoih or Pasian nasemte or pawlpi pen a zawng khilkhial ding-a a tuat leh a deih pawl bang om mai ding hi ei.…. Mi pen tua bang het lo uh hi. A maan lo a hauhna leh pilna-siamna neih ding lam hi loin, Pasian tung pana pilna-siamna leh hauhna pen a nei, a zeek leh a piakhia ding Khristian or pawlpite i hi hi. “Mi sang a niamzaw ding a Pasian hong bawl hi tuan lo” cih la pen i nuntakpih taktak hun ding ngaklahhuai hi.
               ACA huang sunga inn omte pen – House of Peace, House of Fellowship, House of Harmony, House of Wisdom, House of Worship, House of Joy cih bangin a min phuak uh a, ko omna pen House of Wisdom, room nambat 301 ahi hi.

Lungdamkohna
               Laphuaktu khat in, “Lungdamkoh ding simloh lei bat dang ken nei keng” a cih bangin hih ciang ka tuna pen lungdam nading vive hi. Hong makaih a, lam hong lak leh hong kithuahpih den Pasian tung pan kipanin, vaihawm upa leh sia, hong deihsakte tungah nakpi takin ka lungdam hi. Entrance leh interview pia a ka pai pan kipan sum le pai hong piate, ann hong nekpihte, laibu hong letsongte, thungetna tawh tatsat lo a hong phawkte leh, ACA ka pai ding ciang Vapar ZBC in khakna hun nuam leh limcitak hong zatpihna leh niangtui hong tawi uh banah, lamkal ann nek nading ciin letsong hong piakna hangin lungdam mahmah hi.
               Genloh theihloh, Guwahati leh Jorhat a entrance test leh interview ka pai lai a hong kithuahpih den Tg. Thang Khan Lian @ Pate, B.A., LLB s/o Rev. Gin Lam Thang, Shillong; Aizawl khawsung a hong vakppih a, Lengpui ciang hong kha Tg. Samuel leh Pa Zam Lian Mangte nupa, Lengpui vanglengtual pan ka kithuahpih SAIACS a M. Th sin laitak Tg. Lalengzaua, Lunglei; Bangalore a hong muak-a a kisam teng hong buaipih Tg. Thang Lam Tuang leh ACA a nuam taka zin hong do leh hong buaipih Nu Nemi tungah genkhitzawhloh lungdam ka ko hi.
               Kei thukkik ding lametna hi lo a, Pasian na itna uh leh a nasem cingtak lo nong deihsakna uh hangin na sup na baina khempeuh uh Pasian in a zah tampi in hong thukkik ta hen. Amen.

Thuhialna
               Tukum M. Th sin thak ding pen mi 24 leh MBS sin ding mi 9 ahi ung a, Indonesia, Myanmar leh Nepal banah India gam state tuamtuam 12 pan paikhawm ding ka hi uh hi. Orientation class pen M. Th & MBS sin lo dingte in zong kha khat sung bek hong siim thei uh ahih manin 15 ka pha uh a, tuate pen Nepal, Indonesia, Kerela, Tamil Nadu, leh Mizoram pan ka hi uh hi. Tuate lakah MBS sin suak ding 1 leh M. Th. sin suak ding 5 ka hi uh a, a dangte pen – kumpi nasem, LLB sinlai, Engineering sinlai, Evangelist cih khawng ahi uh hi. A hanciamna uh leh a sinnopna uh thupi ka sa hi. Pasian hang bekbek a mi hi teng, gam leh khawk tuamtuam pan kimukhawm cih ka ngaihsut ciang Pasian thupina ka phawk semsem hi.
               Meel le puam, deihdan, ngaihsutzia, siamna, theihna, neihna leh muhzia kibang lo pipi omkhawm (lai ding) ka hih manun note thungetna ka kisam mahmah hi. Nek le dawn, pau le ham leh a dang tuamtuamah haksatna nengneng om a, sin ding tampi maban nei lai ka hih manin a kuamapeuh in thungetna-ah nong mangngilhloh ding uh kong thuum phapha hi. Hi ciang hong tunpih Topa Pasian in i thungetna guaksuaksak lo hi. Hong tam lua kha zel in ciai, hun khat lai a laikhak danin “Gennop tampi tawh hunsak phot ni”.



Ka address :           

301, House of Harmony
Asian Christian Academy
Jeemangalam, Bagalur P.O.
Hosur, Krishnagiri District
Tamil Nadu – 635 103


~ T. Sawm Lian || Daihna Cabin, 2.6.2014

Thursday, April 17, 2014

KOI TEEL ZAW DING?



Sihna maw nuntakna?
KOI TEEL ZAW DING?

Khatvei peuhmah sih ding a ngak mihingte i hihna pen i theihsa ciat ahi hi. Ahi zongin hih muna sihna leh nuntakna i gen pen tawntung gimthuakna leh nopsakna ahi hi. I nuntak sung pen tomcik hi a, sih khit ciang a hun sawtzaw-ah nuamtaka nuntak ding a lunggulh leh a lamen Khristiante i hi hi. Tua in sih khit ciang bek hi loin leitung mahmahah zong nuamtak leh tawldam takin hong nungta sak ding hi. Tua dingin Topa’ tung panin ‘thupha’ i ngah kisam hi.

Thupha i simdan leh i  theihdan kibang kim lo hi. Sum le pai bek, nek le dawn bek, ahih kei leh inn le lo hauh bek pen thupha a sa pawlkhat om hi. Cidamna, lungnopna, mite itna leh mite tawh kilemna neih zong thupha-a a ngaihsun tampi tak mah om hi. Bangbang ahi zongin Lai Siangtho in bang teng thupha hi a, kuate in thupha ngah ci hiam, cih pen kan ding thupi hi (Mat. 5:3ff; Late 33:12; 40:4; 41:1-3; 84:4,5; Luk. 6:20-23)

Solomon tungah Pasian in thupha a piak pen pilna-siamna hi a, tua pen neih le lam tawh zong kizom hi. Pasian in a bawlsa nate (Pian. 1:22), Adam leh Evi (Pian. 1:28), Noah (Pian. 9:2), Jakob (Pian. 35:11), Abraham (Pian 17:2-4, Isai. 51:2), Hannah (I Sam. 2:21) Israelte (Ezek. 37:26) ta nei a, pung dingin thupha pia hi. Tua banah Sawltak Paul in thupha pen –  nopsakna, kilemna, hehpihna leh dikna ciin gen a, Jesu Khris in zong thupha ngah mite gen hi (Matt. 5:3ff).

Leitung mihingte lakah thupha a ngah nuam lo ki-om lo ding a, ahi zongin a lampi leh i ngah ding kitheician lo zel ahih manin thupha in hong gamlatsan zelin thusia kingah ahih kei leh thusia ngah hi-in kithei zawsop thei hi hang. Thupha i cih pen i gensa panin a kician dingin ngaihsun leng, tua thupha ngah nading lampi bang hiam cih i gen nuam hi.

Kiniamkhiatna tawh Pasian sam a, a zong mite, a gitlohna panin a kihei mite Pasian in maisak ding a, a leitang uh hoihsak (thupha pia) ding hi (2 Khang. 7:14). Mawhin, khialin, kihhuai mah taleng, utna lungsim neiin (Pasian) thu i man nak leh thupha hong pia ding a, tua ahih kei a, Amah i lehdo leh hong vatmai ding hi (Isaiah 1:18-20).

Thupha hi-a i ngaihsut pawlkhatte pen sihna tawh na kizom gige thei hi. Tuni in i deih thupha pen Pasian in thupha a cihte lakah a kihel takpi hiam? Tua i deih (thupha) ngah taktak lehang i nuntakna in hoihpih ding maw siat lawh ding? I khua adingin phatuam ding maw, phatuamlo ding? I minam, i gam adingin supna maw meetna? cih pen i ngaihsut kisam a, a hoih lo lama i zat ding khawng ahih leh Pasian in hong pia khol lo kha ding hi.

Inn le lo hoih i neihte khawng veng le paam, khua le tui in hong phattuam pih hiam? Pilna-siamna i neih khawng i pawlpi, i khua, i minam, i gam in a phattuampih hiam? Pasian kiang pana thupha taktak ahih leh a phattuampih om teitei dingin ka lamen hi. I sum le pai neihna khawng mite simmawhna in i zang kha hiam? I pilna-siamna khawng mite adingin vangik a suak hiam?

Pasian in thupha hong pia-in hong damsak nuam hi. Ahi zongin ama thu banga om dingin hong kal hi. Ama thu zui nuam lopi-a Ama tung pan thupha lamen i hih ding khawng kingaihsuthuai hi. Siatna tuamtuamin tulai leitung tuam a, nisim i muh, i zak leh i theih pen siatna thu tuamtuam tamzaw den phial hi. Tua ahih manin i nuntakna ki-encianin Topa lamah i kihei hun mahmah hi.

Leitung nuntak tomcik sung ut bangbangin om lehang, sawt lo sung nuam zong sa kha mah ni. Ahi zongin tua hun pen sauvei lo ding hi. Pasian zahtak lo a hun a mawk beisak mite mi enhuai lua leh zahtakhuai lua om meel lo hi. Tua lang lamah Amah a zahtakte pen Pasian in thupha pia a, amau, a tate, a tute ciang dongah phungvuh hi.

Pasian in kikhel nading hun manpha, ama lam zuat nading hun limci hong bawlsak hi. I maiah zuih theih dingin hong luikhia hi. Sihna leh nuntakna thupha teel dingin i mai-ah hong koih hi (Thkna. 30:15; Jer. 21:8). Deih teel thei-a i om lai, Ama hong sapna dawng thei a hunpha i neih lai-in Amah dawng lo ding i hiam? Satan kiang pan thusia – tawntung sihna maw i teel ding, Pasian kiang pan thupha – nopsakna tawh tawntung nuntakna?


Daihna Cabin || 15.4.2014

Wednesday, April 16, 2014

Satan maw Pasian?



Satan maw Pasian?

                Dawibia khat in Pasian leh Satan kibatlohna a gen in lungsim-ngaihsutna sausak mahmah hi. Aman, “Satan in ‘na ut bangbang in om in’ hong ci a, Pasian in ‘ka utdandan in om in’ hong ci ahih manin, suahtakna hong pia Satan a bia ka hi” ci hi.
                Ut bangbang a suahtakna hong zangsak ziahziah thei pen belhzawk, itzawk, ei adingin a hoihzaw leh a lunggulhhuaizaw tawh kibang hi. Tua pen Satan in theician lua ahih manin, tua thu tawh mihingte zawh sawmin zol cihtakin hong zolzol hi.
                Leitungah ei bek kingaihsunin, i ut bangbangin omin, i duh bangbang ne-in, i nopsak bangbangin nungta-in, i mihing hoihsakna bang bekbekin kalsuan lehang a nuam takpi mah diam? I innkuanpih, i veng le paam, i khua, i mipihte leh i gam adingin manpha ding maw nawngkai ding? Tua bangin nungta ciat lehang leitung pen teenna taak hi lo kha ding hi.
                Ut bangbanga omna-ah bang thaman om hiam? Om ahih leh tua thaman pen ei adingin hoih maw hoih lo? cih pen ngaihsuthuai hi. Tuhun ciangin, ‘ka nuntakna keima aa; ka ut banga ka zat ding hi, kuama hong sai theih hi kei, nuam ka sak bangbangin nungta ning’ ciin khangnote lakah suahtakna zatdan siamlohna hong khang mahmah a, hihin - innkuan, khua leh gam sungah nakpi takin haksatna piangsak hi.
                Abraham, Moses, Matthai, Johan, Peter, Dr. Luka, Sawltak Paul, Martin Luther, John Smith etc pen amau mihing ut bangbangin nungta hi leh na lian leh thupi sem lo kha ding uh a, a min uh zong tuhun ciangin kigengen nawn lo kha ding hi. Jesu mahmah in zong singlamteh tunga sihna pen Pa Pasian deihna ahih manin nial (sawm) lo hi (Mat. 26:39).
                Laphuakpa in, “Ka kha bek hong gum hi lo, ka pumpi zong hon gum..” a cih pen maan mahmah hi. Ut bangbang a om a - zu leh zatui lungveite, natna hoih lo a ngahte enhuai i sa hiam? Tuate in leitungah zong pumpi gentheihna lian thuak uh a, a kha un zong tawntung gawtna thuak lai ding hi. Pasian deihna banga nungtate pen tua tawh kilehngat lian hi.
                Ei ut bangbang (pumpi deihna) tawh nuntak pen sihna hi a, Pasian thu (Kha Siangtho lamlahna) tawh nuntak pen nuntak tawntungna hi (Rom 6:23, Gal. 6:7) ciin a zuau ngei lo Lai Siangtho in hong hilh hi. Koi teelzaw ding na hiam?               

(April 2014, Laitai Guest Editorial)

Friday, April 11, 2014

AI KHUA PANIN SIN DING



AI KHUA PANIN SIN DING


Joshua a lian 6 sung sim leng, Israel mite in Jeriko khuapi a lakna uh leh, tua khua sunga a kisusia ding nate khatpeuh iplah-in la lo ding leh, ngun leh kham, sumngo leh siik tawh kibawl nazatte Topa’ adingin a siangtho ahih manin ‘Topa sumkoihna-ah’ tuate tung ding ahihna kician takin Joshua in Israel mite tungah pulak hi (Josh. 6:18&19). Makaipi Joshua in kician takin a pulak hangin Karmi tapa Akhan in lakloh ding a cihte iplahin la ahih manin ama (Akhan) tung bekah hi loin Israel mi khempeuh tungah Topa heh mahmah hi (Josh. 7:1).

Akhan khelhna pen nam thum bangin kikhen thei hi. Amasa penin, a minam (Israel) tungah khial hi. Bang hang hiam cih leh, a minam it loin, a minamte kithutuakpih loin, tuamtat ahih manin ama hoihlohna, gamtat siatna hangin a minam in thuak mawk hi. Ama khelhna hangin Israel minambup tungah Topa heh ahih manin mi 3000 bek tawh zong zawh dinga a kilamet uh Ai khua pen Israelte in zo zo loin, guallel in Ai khuate in delh gawp uh hi.

A nihna-ah, Pasian zahtak loin Pasian tungah khial hi. Pasian in guuktakna deih lo cih leh, makaipi Joshua in kician takin pulak napi, tua thute mang lo ahih manin Pasian tung panin siatna lianpi amah leh a minam Israel  in ngah hi.

A thumna-ah, ama pumpi mahmah it lo hi. Guktakna tawh mawhna a bawlna hangin sihna ama tungah tung ding cih zong thei kha ding hi. Thei napi, ama neihsa ahi lo a gukna hangin Pasian heh a, tua banah a minam in thuak lawh ahih manin a minampihte mahmah in that-in, tua khit ciangin Israel in thupha ngahkikin, gualzo thei pan uh hi.

Akhan khial ahih leh Topa in Akhan tungah phu la hen la, that ziau leh kilawm hi. Thupha a piak nop kei leh Akhan bek pia kei ziau leh zong kilawm hi. Ahi zongin tua bang loin, mi khat (Akhan) ii khelhna hang bek tawh Israel minambup tungah heh mahmah mawk hi.

I pawlpi sungah seploh ding ci-a makaite in a gen uh a sem nuam sese  i hi kha hiam? I khua sungah khuasung makaite in seploh ding, zatloh ding, gamtatloh ding a cih banga gamta sese khawng i hi kha hiam? I minam sungah minam a bawl Pasian zahtak loin, minam deihna zui loin, minambup minsiatna ding khawng a gamta nuam sese i hi kha hiam?

I kiim i kiangah siatna tampi piang hi. I pawlpi, i khua, i minam sungah guallelhna leh haksatna tampi hong tung zel hi. Tuate bang hanga hong tung ahi tam? Eima hangin zong hih buaina leh haksatnate hong tung ahi kha diam? Seploh ding, bawlloh ding, gamtatloh ding banga i gamtat man khawng ahi kha diam?

Thuciam Lui hunah mawhna a bawlte pen sihna daan kipia zel hi. Tua pen ngeina hi. Ahi zongin Thuciam Thak hunah mawhna hanga guallelhna, haksatnate pen sihna bek tawh hi loin, kisikna tawh mawhmaina kingah thei hi. Tua ahih manin a kikhel thei mi i hih kisam hi. Na hoih lo a sem zel panin na hoih a sem, thusia bawl zel panin thupha a bawl, ngaihsutna hoih lo a nei zel pan ngaihsutna hoih a nei, Dawimangpa sila pana Pasian ta a suak nuam, a lunggulh, leh tua dinga a kikhel nuam, a hanciam i hih ding thupi hi.

Pasian in hunpha hong pia lai hi. Ama kiang zuan dingin gamtatna, mit a muhna, bil a zakna hong pia-in, ama mite mahmah zong hong sawl zelzel hi. Hunpha i neih laiin Ama lamah i kikhel nop kei leh, kikhel man lo leh, kikhel nuam mahmah napi’n i kikhel theihloh hun hong tung ding hi.

Nang’ hangin innkuan, pawlpi, khua, minam dam lo ahi kha hiam? Pasian in hong sam den a, hong damsak nuam hi. “Ka ta aw, hong ciah in” ci-a hong sapsapna dawng loin mawhna sungah bangtanvei omin, Pasian nungheisan ding na hiam?

~ Daihna Cabin || 11.4.2014