Thuthak (News)

Wednesday, July 10, 2013

ZBWS & ZBYF SILVER JUBILEE


ZBWS & ZBYF SILVER JUBILEE


Silver Jubilee khawng pen ut hunhuna kizang thei hi lo ahih manin, a zang thei mite pen mi hampha mahmah hi photphot a, tua banah ZBYF (Zomi Baptist Youth Fellowship) leh ZBWS (Zomi Baptist Women Society) in Silver Jubilee zangkhawm thei dinga 1988 kum sese-a a kiphuhkhiat pen a lamdang leh a lungdamhuai mahmah ahi hi.



Launa pan lungdamna
Khawmpi zin tunni ciang dong, ka ngaklah luat man hi ding hiam, lawhcing takin i zat theihloh ding ka lau mahmah hi. Bang hang hiam cih leh, zin tun ma ni-in huih leh guah kithuah in mandat (pandal) hong hawksak ahih manin, ‘hih bangin guah hong zu den leh nuam kei zen si-in cia…’ ci-in ka ngaihsun a, tua banga lung nuam lo pipi a ka om pen, pawi i zat sung khempeuh guah hong zu lo ahih manin launa panin lungdam ka ngah hi. Tua banah jubilee pawi zangte hong tun ma ni ciang dongin Jubilee Hall a kilam pen kisemsem lai mawk hi. Tua jubilee hall hon ni-in sung lam kiveel man lo dinga biakinn zuatsuak pah theih nadinga hun kigeel pen a lungdamhuai khat in ka tuat hi!
Nidangin Zomite i kimuhkhop ciangin a lel ki-om thei zel hi. Tua banah a lau, hansan nadinga bang hiam a kham nuam sese a om zel pen makaite luvaihna khat ahi hi. Tua bek tham loin, biakinn sung zong a zahtak thei lo, biakinn sung na leng a tho zo nawn lo zah donga tui in a tupcip mi om thei zel hi. Tutungin tua bang a biakinn sung nangawna tho zo nawn lo zah donga gamta om nawn lo ahih manin kikhangto mahmahta cih ding hi. Tua bek hi lo, khuasung leh veng le paam ah buaina leh haksatna lianlua a piangsak om lo hi; Tua zong a lungdamhuai mahmah khat hi.
Nidangin Sia Paupu (Rev. Dr. J. M Ngul Khan Pau) in a gen ngei pen, “Biakinn pan pusuak le’ng biakinn mai tengah za teep khu vuauvuau, sahdah leh khaini a muam nuam tawh, mi namdang, i lawmte/seppihte hong kitonpih leh maizumhuai mahmah ding hi” a cih pen tuhun ciang maizumhuai nawn lo hi. Champhai Upate thusiamna hang leh kipiakzawhna hang zong ahih ding ka lamen a, biakinn huang sung peuhmah-ah za tep khu vuauvuau cih bang, mit-limlang ka thuah hangin ka mu tuan kei hi! Tua bang ka launa pan lungdamna ngah ka hih manin Zomite sianthona ah ka lungdam hi!

Launa kihel lo lungdamna
                Kintaka tutkhopna (emergency meeting) panin tavuan lianpi nih hong kipiak lak pen ka lungdam gige hi. Bang hang hiam cih leh – Pawlpi’ nasep ding tak lungdamna thu – khuavak puak ding etsakna leh gualzawhna lah nadinga makai masate leh tuhuna makaite in khuaimei a vakna uah makai-in hong kisehna leh, Zomite ngeina khat ahi, hun thupi cianga kitum zel Zaam tumna, hih jubilee hunah ka makaih theih manin.
                Champhai ZBC Upate mah thusiam ka sa a, a vaihawmna uah a lungdam dangte mah bangin ka lungdam hi. Pawi ann nek ding tawh kisaiin ZBYF & ZBWS makaite a luvaih laitak, pawi huna nek dingin Sial khat hong vaihawm mawk uh pen thuneu lo a, a kuan lamte (ZBYF & ZBWS) aa bek ne loin, a innteek pawlpite in hong ‘do’ kik uh ahih manin hih pawi hun sunga Zo ngeina hoih pipi lakah lianpi khat na hi gige hi.  
                Nidangin a ut peuhpeuh in lawpvatna hangin la sakna peuh nei thei zanzan uh a, tutungin ka lau giugiau khat ahi, hih banga lawpvatna hanga hun zang om lo ahih manin lungdamhuai cih ding hi. Programme a kihel lo lasaknate pen lawpvatna hang hi lo a, ama pek pana kigingkholna ahih manin phamawh lo hi. Kiginkholhna mah thupi pen hi.
                ZBC – G.C in ` 50,000/- tawh jubilee pawi a huhna, mimal tuamtuam in jubilee pawi zat nading sum a piakna, Jubilee Hall hoih mahmah khat a kilam zawhna leh Champhai Civil Hospital ah ZBWS leh ZBYF min tawh tutphah a kikoihna khawng zong a lungdamhuai mahmah ahi hi.
Tua banah Sia Nang Sian Mung leh a lawmte (Fund Raising Committee) zong a om maimai i sak leh, sum le pai tua zahta (na theih nop leh report en ziau) a muhna uh panin, om maimai lo uh cih bel mi ngeinate in thei ding uh hi. Jubilee zawh dong receipt nei lo-a tua zah sum a muh uh pen thupi mahmah hi. Vok khoi bel meet zuahzuah kei leh kilawm; a sum meet pia mawk uh leh! Upa Hang Thawn, Nu Suantawng, Pa Liante innkuan thupi uh ciai.
               
Lungdamna langbai
                ZBYF makaite pen ‘advance’ mahmah uh a, makai masa kum 10 val a semsate pahtawina in laipi hoih mahmah pia uh ahih manin lungdam hi. Tua banah ZBYF makai a sem khempeuh, Australia a om ZBYF makai masate laka khat ahi Upa Tun Khan Pau in Lai Siangtho letsong a piak zong a lungdamhuai hi. Ahih hangin hih lungdamna pen langbai sa ing.
                ZBWS makaite in a theihloh man maw, ahih kei leh thei napi sum le pai kicinloh mana vaihawm thei lo. ZBYF makaite masate leh makaite in pahtawina a ngah laitakun, ZBWS lam panin zong pahtawihuai, phawkhuai mi honpi khat kihel ahih manin, ZBWS makaite pahtawina kipia ding hi leh a ngah het lo ding khatin pahtawina hun a kibawlloh pen nuam ka sa kei pong a, ka lungdamna langbai hi!
                Hih pawi zang nuam mahmah napi, lam kalah haksatna tuak hanga Murlen khua-a Upa Cin Pau’ tapa Tg. Thang Muan Lian in hih hun hong zat theihloh pen, jubilee nuam takin i zat hangin i lungdamna langbai hi.

Ahi ding mah!
                Hih hunah thugen dinga eima siate a kiseh pen ahi ding mah ahi hi. Mainawtna khat in ka tuat a, thugente in zong nuam a sak ding ka lamen hi. A thugente uh lakah, Rev. Cin Khan Tuang in, “Pulpit pen hanmual suahsak ding hi lo, Pasian thugen nading hi” a cih khawng, Rev. Gin Lam Thang in, ‘Upna mah liansakin, diktatna, cihtakna leh muanhuaina tawh pawlpi kalsuan a kisapna leh kha leh pumpi khantohna ahihna thu’ a genna khawng, Rev. Suan Khan Thang in, ‘khangnote lakah Pasian nasem dinga kipiakkhiatna hun’ a honna khawng, Rev. Dai Do Thang in, ‘minam itna leh Pasian itna pena tonkhawm ding ahihna’ khawng leh Rev. Thang D. L Pau Mung in, ‘Jubilee khiatna leh kikepzawhlohna leh thangtatna hangin a zattak mi kihi thei lo’ ahihna khawng a gen ziahziah uh pen thupi-in manpha mahmah hi.
Mi tampite in a zawhloh ding uh, Tg. Thang Sian Mung @ Mungpi in tatsat loin, gamtat-khuasakzia ding leh a kisam tuamtuam hong pulak den pen, a kipiakzawhna thupi ka sa a, mi thanuam mahmah khat ahih manin ahi ding mah ahi hi!

Khangthak
                Khangthak cih hangin a pil veva leh a zattak mahmah hi pah sam lo a, uukna leh thalawpna a neite mah manpha takin kizang se hi.
                Variety programme hun sungin Zomi khangnote’ khantohna tampi kilang hi. Hun-uk Tg. K. Joseph pen a min tawh kituak lo pi-in siam mahmah laizang hi. Ken bel MBA khawng hi mawk ahih manin hih lam khawng uuk dihdih ken teh, ka cih leh, ka upkhialna pen sialpi cia pha hi. Programme kipat cil pan kipan a tawp dong mipite cim sak vet lo, bek tham loin lawp sak mahmah ahih manin, kua hiamte pau leh, ‘talented’ mahmah cih ding hi a,  tua bang mi kivang mahmah kha ding hi.
                Biakpiakna hun sungah solo, khua lapawl cih bang kikoih vet lo ahih manin variety programme hunah khua kimin suakta takin hun zang thei uh a, nuam bilbel zawsop hi, kici hi. Khangno te’n zong ‘idea’ nei hoih mahmah ta uh a, kilawm takin lam dan style tuamtuam tawh hong ki-show ziahziah uh pen ‘lamdang hi’ cih theih phial hi.
                Nupite kihuausim uh a, ‘Champhai BYFte a neu mahmah uh hang a lam uh muhnop’ cih khawng, ‘Aizawl BYFte kiginkholhna hoih sin teh’ cih khawng, ‘Vengthar BYFte laam dan muhnop, tua banah a la uh hoih thei’ cih khawng, ‘Shillong BYFte beem tiltela hong lam uh a muhnop dan tuam’ cih khawng, ‘A khua uh tawh kituakin Vaparte a meel uh hoih’ cih khawng kizaza hi. Tua banah group singing – Vaikhawtlang leh New Champhai BYFte zong siam uh a, a meel uh tawh kituak loin solote zong ‘hot’ thei vang lak uh hi. Phatna kammal vive kiza ahih manin Zomi khangnote ‘talent’ pen maimai lo, cih hong phawksak hi.
                Upa Nang Ngaih Lian’ makaihna tawh, ‘Zola specialist’ Murlen BYF in siam taka minam puan kilawm taka silh kawmin hong sakna uh zong thupi mahmah hi. Tua banah, Zokhawthar leh Hiangmun khuate la sak zong zak nuam mahmah hi.
                Mipite kaamphatna ci ding hiam, Upa T. Thang kaamphatna cizaw ding? Aaa.. buaihuai, kigawm ci mai ni. Variety programme hun-a Upa T. Thang’ thugen in mi lawpsak mahmah se hi. “Na minam na simmawh leh na mai lam panin midangte in hong pahtawi a bat uh hangin, na nung lam panin, hai lua sa in hong nuihsan ding uh hi” a cih bang ciang mipite in khut beng ziahziah a, tua banah minam piankhiatna, minam a bawl ‘Pa’ a lungdam gige dingin ka um hi. Tua banah, makai masate zahtak piakna a minute khat sung dai dide-a hun hong zat pen a kilawm mahmah khat hi.
                Champhai khua-a Cable TV khat (a hoihzaw!) CCN (Champhai Cable Network) in biakpiakna khempeuh a kizomin hong suaksak den uh a, muhnop kisa ciat hi. A diakin Variety programme bang muhnop sa diak uh ahi diam, ka bil sunga hong lut khempeuh pusuak pahpah lo hi leh buaihuai tak in teh! Tua banah, keimah bang a cik maha gamdang a pai ngei ngeei lote khawng leh a mu taktak dinga zong ka lamet meellohte in, ‘I hunzatzia pen international standard mahmah’ cih khawng za mun mahmah ka hih manin, lungdamhuai mahmah napi, nuih bang suak zawzen hi.
               
Nang thupha hi ta in
                I gensa mah bangin, hih hun zang nuam mahmah napi hong zatpih thei lo Tg. Thang Muan Lian veh nading a neihsa sum le pai siit het lo, mi kiphalte muh nuam hi. Neihdan leh phal dan tawh kizuiin sumtang peek 1 pan ` 500 dong kikhia a, thupi mahmah hi. Tua banah, a khawnkhong a mit piak theihna tawh kisaiin mi 30 val bangin sih khit ciang mit piak sawm uh ahih manin tua zong a thupi mahmah khat hi. Sia Z. L Thang in a genna-ah, “Na sih khit ciang, na lawmte omdan, na lawmngaihte omdan na muh nop lai leh na mit pia in; Tua hi leh a damlaite mit ah kivuah ding a, na sih khit ciang zong khua a mu na hi ding hi” a cih pen dik bilbel.
                Mi adingin buaina a bawl hi lo-a, mi adinga thupha hih a sawm mite omkhopna pen om nadinga a nuam penpenna mun hi a, tua munah khantohna om hi. Tua ahih manin, “… Na hoih sep ding cimtak kei ni. Lungkia loin i sep nak leh a hun ciangin thaman i ngah ding hi” (Gal. 6:9).

Lungsim hong lawng
                Nupi lamte in hunpat thungetna nei dinga hong dinkhiat uh panin thalawpna hong neisak pah uh hi. Thunget ma-in a lungsim uha a vom den uh, kum 25 sung tawntung, gen ding kal a ngaklah mahmah uh hong pulakkhiat uh pen a thupi dan tuam mahmah a, lungsim hong lawng mahmah hi.
                ZBWS President masapen Nu Ciin Khaw  Lian in a gen, “Nidang in i kikhop ding ciang mi’ muh ding kilau a, tun bel i kikhop ding ciangin mi’ muhloh ding kilau hi” a cihin lungsim hong lawng pha mahmah a, ngaihsutna sausak mahmah hi.
Himah ding hi! ZBC pawlpi a kiphuh cil lai hun khawng ngaihsun leng, palikte’ vauna, veng le paam, leh tangval gi lote in a buaisakna thu khawng pen gen nuam ahih loh hang a kimangngilh thei lo thu hi. Khrismas zat nading nangawn zong, tangvalte in a hawlmang sak uh, sisan naisan kisuah a, ZBC adinga a thuak makai masate pen, a thuak kha lo leh a thei kha lote ngaihsutna mai sangin a lungdamna uh lianzaw ding hi. Lungdamna hanga khitui pen a luang thei mah hi!

Hun manpha
                Tutung ZBWS & ZBYF Silver jubilee i zat pen a manphatna lian mahmah hi. Bang hang hiam cih leh, Jubilee kibawl kik leh tuhuna jubilee zang teng pen paikhawm ngeingei nawn lo ding a, a phawk kha nawn vet lo zong bangzah hiam om ta ding hi.
                ZBWS leh ZBYF kiphuhcila makaite hih hunah hong kihel thei om ahih manin manpha hi. ZBWS panin : President – Nu Ciin Khaw Lian, Vice President –  Nu Ning Khaw Dim, Secretary – Nu Zam Ning, Asst. Secretary – Nu Cing Ngaih Zen leh ZBYF Fulltime Secretary masapen Sianu Awi Ngaih Lun hih hunah kihel thei a, tua banah ZBYF makai masate lam panin : Asst. Secretary – Upa Pum Pian Thang, Treasurer – Upa B. Gin Ngaih Mang leh ZBYF Fulltime Secretary masapen – Rev. Gin Lam Thangte cidam takin hong kihel thei uh ahih manin lungdamhuai mahmah hi.
Tua banah kum 22 sung tawntung a kizomin ZBWS makai a sem Nu Cing Ngaih Ning zong kihelin, makai mah sem lai-in, hih pawi cidam takin a zat theih pen a lungdamhuai mahmah leh a lamdang thu ahi hi. Hih banga a citak ngitnget makai pen a kivang mahmah dingin ka um a, ZBC pawlpi’ hamphatna lianpi khat in ka tuat hi.

Nuam mawh
                Hih jubilee hunah sihna hanga hong kihel thei lo, ZBWS leh ZBYF picin nadinga a hanciam mahmahte a thupina uh kiphawk sansan a, kiphawk semsem lai ding hi. Tua banah, hih hunah hong kihel dinga lamet mahmah makai masa honpi khat meel kimu lo a, bang hanga hong kihel thei lo uh hiam? cih pen ka lungngaingai hi. Tuate lakah, nai cika om i makai masa, pawlpi dang mi pasal-a a neihna hang leh thu tuamtuam hanga ei pawlpi sungah hong om nawn lo pawlkhatte leh pawlpi khat a i din theih nadinga hong vaihawm CBA panin makai khat le nih beek hong kihelloh pen nuam mawh ka sa mahmah leltak hi.

Gelhloh theihloh
                Mandat (pandal) pen puan, a zong (colour) tuamtuam – a san, a kang leh a hing tawh kizem hi. Hih puan nam thumte pen khiatna nei, a san in ‘Jesu sisan’, a kang in ‘Sianthona’, leh a hing in ‘Nuntakna’ etsakna tawh a kizem ahi hi. Tua banah ‘Usherte’ pen etlawm mahmah uh a, ‘Nam Puan’ tawh hong kizem sitset uh ciangin muhnop mahmah uh a, tangval lai khawng ngaihhuai dektak hi!
Tua banah Usherte pen kizen mahmah uh a, biakinn sunga om khempeuh pen amau tavuan sungah koih giap uh hi. Tua zaha kipiazo uh ahih manin Sia Kham Suan-te pawl, pusuak lo thei lo dinga sunglamin na a sep ciang, kisap nei a puasuak ding a sakna uh hanga pusuak a phalloh dektak hun uh zong om liang a, buaihuai dek tak hi. Ciamnuih a kigen, “Americate’ phatuamngaih dan bel amau mawtaw ah tuang leng, i painopna mun sanga gamlazaw tan hong pua zel uh” a cih khawng peuh ka phawk hi.
Mi khat… oh.. mi nihte kideihsakna pen hoih takin ngaihsun kik lecin, jubilee pan sima ni 19 ni-a pawlpi sunga kiteng a om pen lamdang lo hi! Putu ki-ittuahna mah thupi pen ahih manin lungdamhuai cih ding hi. Kisai lopi in, hih hun pana kipan (a mailam zong hi thei) sungh le pu ki-itna pen kip-in kho den ta hen!
Jubilee Choir-te zong aw huut pipi a la hong sak uh ciangin ngaih mahmah hi. Bang hang hiam cih leh ‘nungta’ hi. Thungetna tawh Pasian tungah ki-ap den uh ahih ding ka um hi. A meel uh zong hoih tek a, a hoih lo deuhte zong la hong sak taktak uh ciang a lasak uh nungta ahih manin muhnop tawm lel hi!
Praise and Worship Teamte kipiakzawhna leh kikhop patma-a la tawh hong makaihna uh nuam a, Sia Kham Suan in, “Hong tuisuak sak dikdek” a cih pen maan ka sa mahmah hi. Mai lamah zong hih banga nuam taka Pasian phatna la sak ziahziah theih ding pen a kisam mahmah ahi hi.
Pa Sawm Thang Suante in etlawm takin banner a design nuaiah maan kilak ding tuhngah a haksat dan, tuipi gal pan zong pawi zatna a ki-et pahpah thei nadinga Lia S.B Cingboih kizen dan, Tg. Thang Khan Lian @ Pate pen kuama lametlohpi a hong thau tentanna leh maan lakna (a nung ciang a etkik theih takpi mah diam!) khat hong puak denna khawng,  Tg. Samuel in (a siam takpi bang a) Guiter hong kuah letlat khawng, Aizawl pan khangno pawlkhat, Ciau gal lamah a painopna uh hang hi het lo a hong tunbaihna uh khawng, biakinn kiangah dailen buuk (toilet) kibawl pen silver jubilee hunin kizo man leh vai pawlkhat a ven baih ding dan khawng, tanute upmawh zah sang pawi ann ne a kitamzawkna leh tanute gim ding dan khawng…. bangbang hi leh,  nidanglai lai kikhak danin, ‘gennop tampi tawh thu hialbawl mai ni’

Thuhialna
Sia Do Khup in, “Mawtaw hoihte pen a tai hat mahmahte hi masa lo a, a khawl hun ding ciang a khawl thei, a pai hun ding ciang a pai thei, i tun nading mun cidam taka hong tunpih theite ahi hi. Kha i cih zong tua bang mah hi” a cih pen maan ka sa mahmah hi. Kha lam nuntakna hat mahmah napi, brake nei lote pen tangkhial (accident) ding hi, a cihna hi. Kha dik, Kha maan taktak pen mihingte sangin pilzaw, ki-ukzawhna (discipline) neizaw, thahatzaw ahih manin, mawtaw brake nei lo banga mawk taihat gawp pen Kha maan ahi mah diam cih ka ngaihsun hi. Brake nei lo mawtaw pen a tai hatna zahzahin a tuahsiatna pen lian semsem hi. Kum 25 kheng lamah tua pen i Khristian nuntakzia ding bulpi hi leh ka deih mahmah hi.
Leitungah i om sung teng ZBWS leh ZBYF in Silver Jubilee peuhmah kizang ngei nawn lo ding ahih manin hih pawi nuam taka a zangte leh manphataka a zangte pen a meetpih penpente hi ding hi.  Bang bang ahi zongin, Kha dangtakna a nei khol lote in zong laam lamah, ahih kei leh la sakna lamah, ahih kei leh music lamah, ahih kei leh Tonsim khatvei muh nading limlimin…. cih bangin bang hiam meetpihna a neih ding uh ka lamen a, tuate khempeuh lakah meetpih khat zong a nei lo laite in gilvah takin pawi ann beek a nek ding uh lamen ka hih manin ka lung khat nuam hi!

(Ciamnuih leh cihtak thuah a kigelh hi a, a kilawm lo gelh khak a om leh, ciamnuihna-ah mipilte kuamah heh nei lo ahih manin tuate paisan a, ciamnuihloh, zuihpah ding a om leh tuate a zuih pah dingin kong cial hi)

Daihna Cabin || 1.5.2013

Monday, July 8, 2013

ZBYF Tangko Editorial (July 2013)

June 8, 2013 nitak lam nai 6:00 pawlin, Tedim a Cope Memorial Baptist Church (CMBC) zumah, Zolai tawh kisai-in a veidiak leh Editor pawlkhat kimuhkhopna om a, tua hunah, Zomite, lai lam i thanemna a hang leh, bangci bangin thahat thei ding cih genkhopna kinei hi.
         Kawlgamah ahi a, India gamah ahi zongin, i kiim i kianga ei pau a zang lo mite sangin lai lamah kiniam mahmah a, tua zah mahin, i khuatang nuntakna, i hek i tat, leh i kampau mahmah pen i kiim i kiangate sangin khantoh a kisamzawte kihi pah hi.
         Minambup a huam thei ding lai gina tam lo a, khat le nih omsam napi’n, thahatzo het lo uh hi. I laihawmte (a tamzaw) pen pawlpi leh kipawlna khatpeuh bulphuh ahih manin deih bangin i minambup sungah kizeel thei lo hi. Zolai a thahat theihlohna bang hang ahi tam?
         Zolai khantoh nadingin, Zolai tawh a kigelh laibu leh kha sim, Nipi kal sim, ni sima suak cih bangin tampi i hawmkhiat kisam hi.
         Zolai ka it hi, ci a awngawng napi, Zolai tawh kigelh laibu leh laihawm kum khatin Rs. 100 man zong a lei lo Zomite lakah innkuan bangzah a om tam? Thu le la kigelhte, a hoihzaw gelh ning ci ngei loin a gensiasia bangzah a om tam? Lai lam khantoh kisam, ci-a gen-gente lakah thului (article) khat zong a gelh nai lo mi bangzah a om tam? Gelh a sawm vet lo bangzah? I vekpi in gelh ngeingai ni cihna hi loin, ei mapan theihna lamah bang ciangin pan i la uh cihnopna ahi hi.
         Zomi Siamsin Kipawlna - Mandalayte in a hawmkhiat uh “Zingsol Journal” ka sim ciangin ka lungdam nate laka khat pen, Zolai itna hanga advertisement a piate tungah ahi hi. Sum le pai a piakna uh hangin sum (money) a sum (lost) phial uh zongin, sumin a lei theihloh meetna bang hiam a ngah veve ding uh ka lamen hi.
         ZBC in a hawmkhiat “Laitai” pen a tatman a pia zo lo, a deih mahmahte a laksak/tatsak nuam a omna thu ka za hi. Hih banga Zolai itna zong thupi ka sa hi. Tua bangin - Zingsol, Tongsan, Zomi Times, Lamka Chronicles, Tongdam, Ruth Massager etc.. pen a loma khua khat ading a laksak bang om thei hi leh, lai lam nasemte adingin nakpi takin phatuam ding a, (mi ngeina ahih uh leh) sauvei laksaksak kul loin, a manphatna thei-in lei nopna lungsim nei ding uh hi.
               Khantoh nadingin sep, sup, piakkhiat kisam hi.

Monday, June 24, 2013

REV. KAI CIN MANG TAWH KIHOLIMNA



BOM Founder & President
REV. KAI CIN MANG TAWH KIHOLIMNA


Zosuan Tuailai Khawmpi zanga Tedim khua-ah ka om sung, June 7, 2013 zingsangin Tedim khua sunga tagah leh mi gentheite a khual, itna tak tawh a kem Rev. Kai Cin Mang, Founder & President, Bethesda Orphanage Ministry (BOM) tawh kiholimna hun nuam tak, Upa T. Thang leh Upa Nang Sian Mung’ kithuahpihna tawh nei thei ka hih manin lungdam ing (Sawm = T. Sawm Lian, Rev. Mang = Rev. Kai Cin Mang).

Sawm          :   Hih banga kiholim nading hun hoih nong bawlsak manin lungdam. Amasa in na nu leh pa min, zi le ta leh hih mun na tun dan uh nong gen thei diam?
Rev. Mang      :   Kei zong lungdam ing. Ka pa pen Kai Khan Dal (Thawmte beh) hi a, ka nu pen Man Ngaih Niang hi. Kum 1956 September 25 in suakin, kum 1958 in Tedim khua ka tung uh hi. Ka zi pen Pa Gin Khup leh Nu Niang Za Vungte tanu, Dim Sian Ngai hi a, kum 1987 in kiteng ung.

Sawm                :   Na sangkahna tawh kisai nong hilh thei diam?
Rev. Mang      :  Tedim sangpi-ah tan lang pan tan sawm ciang ka kah hi.  Kum 1975 in galkap ah lutin kum 1977 in ka khawlkik hi. Kum 1985 in piangthakin, 1986 in Faith Baptist Bible College (FFBC) ah Lai Siangtho sang ka kah hi. Ko pen a first batch hi ung. Ka sangkah lai, a kum nihna (1987) ciang zi ka nei a, 1991 kumin B.A. B.S ka ngah hi. Tua banah kum 2011 in M. Min zong ka ngah hi.

Sawm                :   Na lai sim sungin haksa na sak pen bang hiam?
Rev. Mang      :   Kei pen pu le pa ngeina tawh a khangkhia ka hi a, dawi kithoihna innkuan pana khangkhia ka hi hi. Ka pianthak ma-in Tedim kualah lawki makai sem den ka hih manin leh unau lakah upen ka hih manin ka pianthak ciangin haksatna tampi om a, ka nu leh ka pa lungkim thei vet lo uh hi. Hong gen sau pak leng, ka nu leh pate pen Mizogamah a om lai-un Tapidaw ngeina zong a theisa ahi uh hi. Ahi zongin limsang (hlimsang) kici pawl a muh uh ciangin tapidaw hih pen ut ngiat lo uh a, lipkhap uh hi.
                                                Tua bang innkuan sung pana khangkhia ka hih manin, ka pianthak ciangin Pasian nasep ding bek utin ka nei hi. Siamna nei lopi-in Pasian na ka sep suak ding ka lungkim zo lo ahih manin Lai Siangtho ka sin a, tua munah zong haksatna tampi om hi. Siate in Lai Siangtho hong piak khawng uh pen inn sungah ka lutpih ciangin ka pa in thei lianlian a, inn sungah zong tawi ngam loin, dai peuhah ka selsim hi.
                                                Ka gensa mah bangin, ka pianthak ciangin FFBC ah sang ka kah ciangin, zingsang pai baih kul a, nitak cih hak kul hi. Zing ann pen ka pai hun ding ciangin min man lo den a, ka cih ciangin zong annkhing om nawn lo den phial hi.  Tua banga ka hatsatna thu Sia Do Suan Mung in thei ahih manin hehpihna tawh piada zatin hong zangin, hong huhna hang tawh kum 4 ciangin degree ka ngah hi. Tua banah ka laisim sungin Tedim EBC numei hanciam pawlin laikung laidal hong sikh uh ahih manin lungdam ing.
                                                Ka gennop lianpi-ah, Pasian lamah nakpi takin pan la-in, na i sep ciangin i lang lamah pang dingin satan in i nu leh pa, innkuanpihte peuh hong zang hi. Tua pen haksa sa mahmah ing.

Sawm                :   Aw, thupi ei. Ahih leh na nu leh na pate in tuazah ta in tapidaw na suah ding hong do uh ci leng, amau a nuntak sungun a piangthak man uh hiam?
Rev. Mang      : Ka nu leh pate in tua banga tapidaw ka suah ding hong nak dal mahmah uh hangin, amau dam sungin piangthak in tapidaw suak uh ahih manin ka lungdam hi.

Sawm                :   Ahih leh, hih BOM hong kipatkhiatzia leh hih tawh kisai tom kim cingin nong gen thei diam?
Rev. Mang      :   BOM  pen kum 1996 Jan 14 in a thu-in kipan photin, signboard suangin apna nei ung. Ko nupa pen Myomah ah sai bawlin, tua munah ka teeng pah uh hi. Ka inn sap uh pen neu lua mahmah ahih manin ka lupna uh leh sai kizom pah hi. Kha khat khit ciangin naupang khat hong kipia a, tua ka omna uh inn pen neu lua mahmah ahih manin inn sap ding dang zongin, inn khat ka mu uh a, a sap hong la loin a khawnkhongin hong omsak lai uh ahih manin lungdam mahmah ung.
                                                Pasian in hong it ding mi hong pia a, sawt loin Nu Buah in Sakollam vengah inn hong leisakin, tua inn pen Siapi Vul Cin Thang in NGO huhna tawh hong puahsak hi. Kum 2000 panin tu-a i omna mun pen lei kipan a, innmun 50 bang kilei (mi hong pia zong om) a, 15 Hectare a zai hi. Mai lamah Pasian in pha a sak leh lei beh lai dingin ngaihsun ing.
                                                Genthei tagah, a kem a don ding om lo, huh leh panpih a kisam, Jesu in zong a it mahmah naupangte in Pasian itna a theih nading leh, Pasian deihna banga guihtheih-khamtheih a zat khakloh nading uh leh, nuntak-khuasuak nading siamna khatpeuh a neihzawh nading uha pattah pen hih BOM ngimna bulpi ahi hi.

Sawm                :   Naupang tawh kisai-in, deihsak tuam (priority) om maw, ahih kei leh hong kipia peuhpeuh sang lel? Nangpang bangzah om thei ding cih ciangtan a om hiam?
Rev. Mang      :   Hih muna om dingin naupang pen a kideih tuam om mah. 1) Nu leh pa nei lo, a kem a vaak om lote  2) Nu nei lote  3) Pa nei lote  4) Nu leh pa nei napi, a nu leh pate in kem zo lo a, hong apte uh cih bang hi.  A kipat cilin Pasian nasem tate zong kikoih hi.
                                                Naupang pen kum 5 – 12 kikal kila a, amau a ut sung uh, amau le amau kivak thei dinga a picin ciang uh kikem nuam hi. College a kah uh leh zong sum le pai bei teng sikhsak ding; tu banah siamna tuamtuam a ngah theih nading un hanciam pih ding a sawm hi ung.
                                                Naupang om ding zah tawh kizui-in ciangtan om kei. Ei kep dinga kilawm hong pai leh, tua pen Pasian in ama kivak nading leh a kisam tuamtuam tawh hong sulzuih ding hi, cih upna tawh kal a kisuan hi.

Sawm                :   BOM in haksatna a tuakte nong gen thei diam?
Rev. Mang      :   Haksatna bel tam mahmah cih ding hi. Tuate lak panin – Naupang, kep ding a hong kipiate pen, sangkhak khawng ciangin leh, nasem silbawl thei ahih uh ciangin a tha uh iplahin hong la om thei a, lo kho ding, singpua ding, leiseek bawl a Tonsim kiim a sum thalawh ding peuh in deih uh ahih manin, tua pen hoih ka sa het kei uh hi. Bang hang hiam cih leh, hih munah picing lian nai lo uh ahih manin, a paikhiat uh ciangin sum le pai zeekin, suakta lua uh ahih manin zangkhial thei uh hi.
                                                Nu leh pa pawlkhat in na sem sak lo, ann huan, lo khoh zong siam lo ciin hong gensia pawl om, na semsak leng, na limsepsak lua a ci pawl zong om. Tua manin a tawlhuai lua lo nasep tuamtuam sep kisinsakin, a picingzaw deuh khat leh a neu khat ka kithuahsak zel uh hi. Ahih hangin ka huan khawh ding khawng uh pen naupangte semsak loin midang ka cial zel uh hi.
                                                Tua banah, sum le pai leh a mi mahmah-ah haksatna tampi om hi. Huhna ngah ding baih lo a, sai pana kimu tawmte khawng tawh kal kisuan ahih manin nek ding neihloh dekdek hun bang om hi. Ahi zongin a lungdamhuaiah, mite in hong hehpihin, a vante uh a ba in hong pia zel uh ahih manin lungdam ung.

Sawm                :   Tulaitaka BOM in a kisap lianpen a na ngaihsut bang hiam?
Rev. Mang      :   Kisap tampi lakah, naupangte limtaka lai a hilh thei ding om leh tua kisam sa pen ing. Kumpite khasum hong khan ciangin, mi hoih ngah ding baih lo a, a khasum lah kumpite aa zah kipia zo lo ahih manin mi hoihte in hih muna sep ding iplah lo uh hi. A kipia zo mi bang omin, naupangte itna tak tawh, sum le pai lametna sangin itna a bulphuh om leh, tua banah khut siamna leh siamna tuamtuam tawh naupangte a sinsak ngiat ding om leh tua kisam sa pen ing.

Sawm                :   Ahih leh, hih BOM ii mailam kalsuan zia ding bang geelna om hiam?
Rev. Mang      :   Ko lam panin tuaci bangin pai ni, ciin geelkholh luatna zong om kei. Pasian hong makaihna bangbang a pai ding hi mai hi. Pasian tungah kinga in, pilna lam leh khutsiam lam sina mai lamah kinei thei leh lunggulhna bel om hi. Bangbang ahi zongin Pasian bek mah muan leh kingakna bel in nei ung.

Sawm                :   Huhna lam tawh kisai-in, gamdang panin huhna ngah maw, bangci bangin mi hizawh nek le dawn, silh le ten ding vaihawm?
Rev. Mang      :   UK gama Kids Alive kicite in kum 13 sung hong huh uh hi. Ahih zongin amau geelna leh kei veina kituak lo ahih manin kum 2010 panin kizopna ka nei nawn kei uh hi. Tua hi a, tu dinmunah, Myomah ah sai neu khat ka neih uh pan leh, mi kiphalte in Pasian a itna uh hanga hong piakkhopte tawh a kikalsuan hi. Pongman (regular) taka huhna pen a om lo hi mai hi.

Sawm                :   Aw, tua bang hi mawk ahih manin haksat hun tamzaw ding cihna hi maw? Na genna panin, Kids Alivete tawh na sepkhop nawn lohna, ‘amau deihna leh ka veina kituak lo’ na cih pen nong gencian thei diam?
Rev. Mang      :   Amau (Kids Alive)te deihna pen, naupang kepte pen siangtho ding, cidam ding, pil ding cih ahi hi. Naupang cidam lo, lungsim hat lo cihte pen sang lo uh hi. Tua banah, kei pen Tedim khua leh a kiim a amau tawh a kizom khempeuh a vil (supervise) dingin hong koih ding, khua sungah zum khat hongin tua muhah hong sepsak sawm uh a, hih munah nasem midang koih ding uh hi. Amau deihna-ah, naupang cidam lote pen tuam koih ding, ann tuam neksak ding cih bang ahi hi.
                                                Tua bang geelna om ahih manin kei veina, naupang nu leh pa nei lo, a cidam lo ahi zongin, a lungsim uh a hat kei zongin tuate khualna tawh a kipan ka hi a, tua ka veina tawh kituak lo ahih manin, amau sanga lianzaw Pasian muanna bek tawh, hong huhna uh leh panpihna pen sang nawn loin, kizopnawnloh ding ka khentat hi.

Sawm                :   Huhna tawh kisai-in mi pawlkhat pen kuama huh ding a deih ngiat lo om hi. Huhna tawh kisai-in nang ngaihsutna nong gen thei diam?
Rev. Mang      :   I gensa mah bangin, regular takin huhna pen kingah lo hi. Ahi zongin Pasian in a mite zangin tu ciang ann ngawl loin hong koih hi. Ni simin nek le dawnah Ks. 15,000 – 20,000 (sa ne loin) bang kibei den a, Nipi ni simin sa mehsak den ding ka hanciam uh hi. Sangnaupangte uniform, boat, pencil, exercise book cih bang kisam den hi. Ei kianga omte pen mite lakah a hoih lo pen a silh a ten uh a, mite in a simawh ding kilau ahih manin a hoih theithei kiguan nuam lai hi.
                                                Huhna tawh kisai-in, Pasian in a mite zangin hong huh nop leh tua pen san dingin ngaihsun ing. Ko adingin ci leng, ko nupa bek adingin sum le pai zong kisam lua lo ci mai ni. Ka gil uh pana piang ta zong ka nei kei uh hi. Tua hi a, ko ading hi peuhmah lo, hih naupangte a huh nuam a om leh lungdam takin san dingin ngaihsun ing.
                                                Haksat luat ciangin maingap pawkhat tungah huhna ka nget hun zong om hi. Ahi zongin tuate pen naupangte ading vive ahi hi. Ken mi tungah huhna ka nget ciangin, keima pumpi ading peuhmahin ka ngen ngei kei hi. Tua hangin zong mite in hong theisiamin, hong hehpih uh hi-in thei ing.

Sawm                :   Naupang tawh kisai, tu laitak bangzah om a, bang kumin tampen hiam? Tua ciang a sponsor nuam om leh tua lam bangci ngaihsut ding?
Rev. Mang      :   Tu laitakin naupang 32 om a, a tampen kum, 2005 in naupang 87 om hi. Nidangin naupang pawlkhat a sponsor om hi. Ahi zongin tua bang tata khawng a gina loin hong pang thei uh hi. Tua bang hun ciangin a sponsorte tungah gen ding tam lo a, nuam het lo hi. Tua ahih manin a neu laiin kiminvawh kei hen la, tan 10 a zawh uh ciang sivuan, siamah sin ding khawng ahih uh ciangin min vawh nuam tentan a om leh kivawh pan leh hoih dingin ngaihsun ing.

Sawm                :   Nangma nungah hih BOM a vaisai ding mi pattah na nei hiam?
Rev. Mang      :   Ko sung pana piang ta pen om lo ahih manin hih dotna pen mi tampi in zong hong dong hi. Ke’n ka ngaihsutna-ah, hih pen meltheih u le nau, lawm le gual, pawlpite tawh a kivaihawm hi lo a, ko nupa veina tawh a kisemkhia ahih manin, bul hong patpih Pasian in hong nusia lo ding hi, cih upna nei ing. Mi pattah cih pen, i pattah tata khawng sia nuam un zawmah lai uh. Tua ahih manin, a kisap hun ciangin Pasian in hong vaihawmsak ding hi, cih upna ka nei uh hi.

Sawm                :   Lutolte kianga naupang omte tawh kisai na ngaihsutna tom cikin nong gen thei diam?
Rev. Mang      :   Ei Tapidawte lak sangin, lutolte lakah naupang a tamzawk pen na sa ing. Lutolte kiangah a koih uh ciangin, a innkuanpihte in satpiang peuh, anntang peuh ngah lawh uh a, tuate lametna hang bekbek tawh lutolte kiangah a koih om mawk hi. Mai lamah tua munah a koihna uh hangin, a tate un bang lungsim hong nei ding cih pen ngaihsuthuai ka sa a, na ka sa mahmah hi.

Sawm                :   A tawpna penpen dingin, hih BOM hangin lungdamna tampi na ngah ding lamen ing; tua laka tawmkhat nong gen thei diam?
Rev. Mang      :   Veina tawh kisem ahih manin, mi adingin a haksa zongin lungdamna lianpipi pen ngah ung. Naupangte lakah Lai Siangtho sangah B. Th. a zosa 10 val omta a, Siamah (GNM) a zosa khat omin, a sin laitak khat mah om hi. Tomcik ka behlapnopin, hih pilna siamna sinte a sinkhit uh ciangin lamet kikna bangmah om lo hi. Amau kisam a sak uh a, hong etkik uh leh lungdam takin kisang hi.
                                                Tua banah, hih BOM a kipatcil kum 1996 a kipan, hih mun panin misi khat zong kivui nai lo ahih manin, Pasian in hong kepna pen thupi ka sa a, lamdang zong ka sa hi. A tawpna pen dingin, hih ciang hong makaih Pasian tungah leh, itna leh lainatna tawh sum le pai leh thungetna tawh hong panpih tawntung mite tungah lungdam ka ko hi.


Address :
                            Rev. Kai Cin Mang B.A.B.S., B.C Min, M. Min
                            Founder & President
                            Bethesda Orphanage Ministry (BOM)
                            5/285
                            Tedim, 03041
                            N. Chin State, Myanmar
                            Ph. No. 09400674720
                            Email : bommang@gmail.com

Note : Tedim ka om sung ka phone sicip ahih manin a maan hong kikoih thei lo hi.