Thuthak (News)

Wednesday, October 23, 2019

OM SAN HITTHIAT!

OM SAN HITTHIAT!


"Tua ciangin Zeruiah' tapa Abishai in kumpipa kiangah, 'Bang hangin hih Ui sisa in ka topa kumpipa hamsiat ahi hiam? A kiangah paiin a lu hong tankhiasak in,' a ci hi" (2 Sam. 16:9).

Kumpipa David leh a nungzuite in Bahurim a manmawh laitak un Saul' innkuanpihte khat ahi Gera tapa Shimei in David suang tawh deng-in hamsiat a, "Paikhia, paikhia, nang mihing sisansuah, nang misia!" ciin Saul innkuante, David in sisan a luansak mah bangin ama tungah tung ding ahihna leh TOPA in a kumpi gam Absalom tungah pia khin a cih banah, mi sisansuah ahih manin kisia pah ding ahihna gen hi.

A heh mahmah dinga kilawm David in heh ngaihsut lo a, Pasian masak ahih manin phu lak ding a phalloh banah dawng se lo hi. Tua bek zong hi lo, amah a hua mahmah Shimei tungah a nungzuite in khut khiat ding ut mah le uh, David in phal lo hi.

Shimei in David mawhna a gen pawlkhat pen a dikna ciang zong om napi, zuau tawh behlap hi. Ahi zongin, kamsang a kineih Shimei thugen pen a nung ciang a diklohna kimu veve hi. David dai dide in om a, thukkik pah lo hi. Hun hong pai zel a, Shimei in a mawhna kisikin David maiah maisakna ngenin khupbawh hi. Tua munah zong Abishai mah in kumpipa a hamsiatna hangin Shimei that nuam veve lai a, kumpipa David in phal loin, Shimei nuntakna hawisak lailai hi (2 Sam 19:9-23).

Hat lo leh cing lo pipi a Pasian ading i kalsuanna ah, a maan leh maan lo, a hoih mahmah leh kilawm mahmah tawh a kibang thute tawh mawhsakna, hazatna, bawlsiatna, kona, simmawhna, pampaihna om kha mah inteh... Ahi zongin, a thupi mahmah David tungtawnin sin ding nei hang ei.. Om san hitthiat ni. Amau hong bawl, gen, gamtat bangin gamta se kei ni... Phu la lo dinga hong deih Pasian hi a, itna tawh thu ngetsak dinga hong deih Pasian ahi hi. Tua Pasian pen eite Pasian ahi hi.


-- daihna_cabin||180919

SIIK SEEK UNG E...

SIIK SEEK UNG E...


'Inn khat a om buang, temtawng khat beek neihloh hi saam kei e' ci a Champhai om lai, khualak a kizuak khat ka lei mah tawh, omna ding mun thak zuan bel ka hi a...


Inn khat a om ciang, lengla a sungtum a pusuak mah om sam. Khatveivei van neih pawlkhat bangin a mit uh na dong mahmah thei... Tua lakah ka temtawng zong khat!

'Zat tangtang zong hi kei, a omomin om hen,' cih hang, 'Hi pen temtawng taktak a sim theih hi kei, siik peek hi lel e' ci a, a hoihzaw hong deihsak bang om...

Khai le, kipan ta... Guah tam lua lo a zu sengseng kal ah siik seek dingin upate inn nuaiah lut khawm... Papi cingteng mi nga pha...

Sun thapai siik phel kham, halsan ziazua, sekpi tawh sat cih taka sat zel, hal zel, sat sel... Zawh pah theih hetloh...zawh dek ciang a siik hoih lo-a a khi bang om... A thak bul pan kik zel... Ni khat ni hong bei ziau...

A zing ciang kipan kik, mi li pha... Hal cihtaka hal, a sat mahmah ciang saat cih tak a saat zel... A zawh kuan ciang taat cih taka taat.. Halsan kik khit ciang tui vot ah a siik a khauhna dinga diah.. Temtawng nih, temta thum, tu leh hei bangzah hiam zo khong!

Siik seekna a khatvei paina ahih tawh, amau a siamte in sek tawh ka saat ding bang hong phal lo uh, 'siam lo ding na hi' ci un, hong muang zo lo, a mei zaap ciang sem...

Ka ngaihsutna ah, temta, temtawng, heipi leh tupi, hiam tak, manpha taka zat theihna dingin tua zahta a buaipih a kisam na hi zen a, a manphatna dingun tua zahta palsuak ding nei uh hi maw, ka ci a, nuntakna nei hi le uh, haksa sa na zen si un cia, ka ci hi! Tua zong a bul kibawl nai lo hi lai...

I nuntakna zong tua bang na hi mawk veh! Zeetna, haksatna tampi palsuak khit ciang, tuate gal lamah zat theih dinga hiamna leh manphatna na om dan hi... Mihing in bel nuntakna kinei ahih manin, tua zeetna leh haksatna (halna, saatna leh taatna) kithuak zo lo kha pahpah ahih manin kimanpha zo tak lo na hi mawk!

Siik hiam, zat theih a manpha a suak theihna dingin a siam, a dan theite mahin saat/seek se. I kalsuanna a hong saat/seek a hong haal a hong taatte pen gamlapi pan hi khol lo a, i seppih, i nasep hong theihpih, hong theician mahmah, i lamet hetlohte peuh na hi thei zanzan hi. Nang hong haal, hong seek, hong taat ding zon keei kisam lo, amau a siamte mah hong kilang ziau ding dan hi...

Mi khat a hiam, a manphat, a zattakna ding pen nopsakna leh pahtaakna pan hi lo zaw thei a, haalna, saatna, haal kik, saat kik zelzelna khawng leh, laiham tawh nakpi taka taatna khawng pan hi thei a, tua zong, a siam, a thei, a pilte mah tung pan hizaw thei hi... Tua hi a, cihtakna tak tawh thuakzawhhatna neih kisam mahmah dan hi... Ahi zong, kei bel mi hat lopi hi ing, nang bel hat in!
150919

Monday, October 14, 2019

KAMMAL KHAT MAW I BUAIPIH UH!


KAMMAL KHAT MAW I BUAIPIH UH!



'Idol' kici kammal khat hangin hizah a i buai pen buai taakloh khat ahih hangin buai mahmah i hih manin thu lianpi khat hong suak mawk hi.

Kammal kici pen thupi mahmah a, a zatlohna dingah zang leng hoih het lo thei mah hi. Tua mah bangin, zat theihna bangzah om a, bangci bangin kizang thei cih i kan ding zong a kisam om veve hi.

I biak Pasian hi a, 'pasian' ciin 'p' pen laimalneu zang lehang, i biak Pasian pen i genna hi lo hi cih i thei pah hi. Kammal kibang linlian ahih hangin a gelhdan 'neucik' panin a zatna kibang lo cih i mu hi.

'Lei' kici pen a zatna tawh kizui-in - paina dinga kibawl lei, kam sunga lei, van kizuak lei, i tenna lei(tung) etc. cih bangin a zatna kibang lo hi.


Lai Siangtho sungah 'ihmu' cih kammal tamveipi kizang a, mun pawlkhat ah mihing kammal a sihna thu genna dingin a kizat laitakin mun pawlkhat ah ihmut ngeina genna dingin kizang hi.

Mikang paua enthusiasm kici pen 1800 kiimin 'possesed by God' hi a, tuhun ciang a tuampi khiatna (meaning) kineisak hi. Nidang a French paua 'dent de lion' kici pen humpinelkai ha (lion's tooth) cihna hi a, tuhun ciang paak min ahi hi. Spinster kici pen nidang laiin 'the one who spun wool with her hands' ahih laiin, tuhun ciang 'pasal nei lo' (unmarried woman) cihna hi a, KJV a Holy Gosh a cih laitak, Gosh pen tuhunah bangci bangin kizang? I thei kim ciat hi.

'Nation' kici pen gam khat genna dingin a kizat theih laitakin, minam khat genna dingin zong kizang a, Zomi National Congress cih a deih mahmah a om hangin, kumpi lamte in deih het lo hi. State bang zong political term ah gam khat genna dingin kizang a, gam khat sunga khawk khat genna dingin zong kizang thei hi.

Mikangte ciamnuih citak-a a gen theih uh, "if vegeterians eat vegetables, then what do humanitarians eat?" cih khat nei uh hi.

Bangbang ahi zongin, 'Idol' cih kammal khat tawh hizah a i buai liang pen buaihuai mahmah hi! Idol pen milim dana ngaihsun i hih le zong, tua a kigen Idol pen milim hi lo a, Pasian in milim biak ding deuh lo ahih manin lasak kidemna a mihing(misi leh milim leh biak ding ding hi lo) telkhiat pen a siat lawmlawmna om lo tawh kibang hi.


Tua hi a, mi tampi in zong Idol bawlbawl ve un, kuaman a biak a paai lam uh thei nai khang! Zomite in zong teel lehang biak genloh, gensiat ding khawng ahihna meel...

A saite in hoihsa a sai ahih uh leh tua pen i saanpih zawh kei leh kihel loh ding hiziau lo maw, ahih kei leh ei deih bangin en sai ziau lehang!

Na khatpeuh pen lungsim kocik taka ngaihsutna i neih zel manin, buailohna ding pi, buaina hong suak thei zel hi. Lungsim kocik tak tawh i utut i mawk gengenna hangin Zomi sungah supna tampi, thanuam taka sem ding kimlai thanemna tampi kitun hi...

Idol kammal hoih lua cih lam sangin, hoih a sa lo vilvelte ngaihsutna leh lungsimpuakzia (attitude) toi lua, kocik lua, kammal pen khiatna khat bek nei den lo, a khiatna a kikhel zong om ahih manin neu cik focus a, dik pen dana gen ding hi den lo hi. Mitaw bangzah hiamin saipi khoih uh a, amau khoih khakna mun bek pen ahi pen dana ngaihsun a, midang gen dik a sa lo tawh kibang thei hi hang.

Neucik ngaihsuna focus loin, i lungsim zaisak deuh ni e...

-- T Sawm Lian

daihna_cabin ¦¦27819

THUNGETNA TAWH KISAI


THUNGETNA TAWH KISAI


1. Thungetna pen Khristiante ading a thupiak hi a, nget den ding ahi hi (Mat. 7:7; Fil 4:6; 1 Thes 5:17)

2. Thu i nget/lungdam i koh ciangin 'Pa' kiangah nget ding hi (Kol 3:17; Joh 14:13; 15:16; 16:23; Efe. 5:20)

3. Thu i nget/lungdam i koh ciangin 'Jesu' min tawh nget ding ahi hi (Kol 3:17; Joh 14:13; 15:16; 16:23; Efe. 5:20).
 
4. Thu i nget ciangin 'Kha' in hong huhin, nget ding i theihlohte nangawn zong eite adingin hong thuumsak hi (Rom 8:26,27).

5. A kineihkhemte bang a mi muh ding deih lua loin, kammal tam zat mana ngah ding a kituat loin, lunghei loin upna tak tawh nget ding hi (Mat 6:5-7; James 1:6-8). Ahi zong ei deihna bang teekteekin Pasian in hong pia khin lo ding hi. Ei deihna sangin Pasian deihna thupizaw, hoihzaw hi.

Thu i nget/lungdam i koh ciang, "...tua teng khempeuh Jesu na min in kong ngen hi" cih ding hi lo a, "... tua teng khempeuh, [na Tapa] Jesu min in kong ngen hi" cih ding ahi hi... Pa tungah Tapa min tawh ngen dingin Lai Siangtho in hong hilh/sawl ahih manin ...

Pasian pen Pasian khat a mimal thum (three persons in one essence) ahihna leh, 'Trinity' kici kammal pen thungetna tungtawnin zong Pasian hihna genna dingin a dikna kimu thei hi...

Tua hi a, thungetna (leh lungdam kohna) pen Khristian khat adingin i hih/sep pelmawh ding a thupiak (command) hi a, Pa Pasian kiangah, Topa Jesu Pasian min tawh nget ding hi a, Kha Siangtho Pasian in hong huh ding hi.

Lai Siangtho a Pasian deihna tawh a kituak a thu a ngen leh lungdam a ko, a lawhcing thungenmi hi dingin kong deihsak hi. Topa thupha na thungetna leh lungdamkohna tungtawnin hong tung zelzel ta hen.. 


-- T. Sawm Lian
daihna_cabin ¦230819

REV. DR. G.K NANG’ KHUALZINNA GAMTE BU 2-NA


REV. DR. G.K NANG’
KHUALZINNA GAMTE BU 2-NA


Germany gama Lambert Academic Publishing (LAP) kicite in a Ph. D. dissertation, “Zomi Christianity and Cultural Transformation” pen laibu a suahkhiat ding a lunggulhna tungtawna a hopihna uh leh, laibu a khetkhiat theih dinga lep (arrange) kisam ahih manin lepsak ding a Sia Nang (Rev. Dr. G. K Nang) in hong ngetna bang a lepsak khinin, a laibu mahmah zong kum 2013 in a kisuahkhiat khit ciangin, Pasian makaihna tawh mun tuamtuama om a, Pasian leh minam adingin a sepna pana a tuahkhak thu leh Pasian makaihna thupi bangzah hiam a gelhna ahi, “Ka Khualzinna Gamte” cih laibu a nihna ding a suahkhiat nop thu leh, laibu a suah theih ding a lep a kisapna banah, a lai gelhsa khempeuh Shillong panin email tungtawnin ACA, Hosur a ka om laiin hong khak a, ahi thei bangbanga ka lep khit ciang ka khak kikna zong sauveipi hong hi ta hi.


Lunggulhna lianpi tawh, a ‘khualzinna gamte’ bu khatna banah, a bu nihna pen suahkhiat a sawm laitak, zong ka lepsa ka khak khit (tu-a kisuah pen bel ka lep zong hi lo mai thei) zawh ciangin, damlohna tuamtuam hangin maban bangmah mainawt thei nawn loin hong om a, a tawntung Pa Pasian kiang hong zotsan pah zawmah lai ahih manin a khutsuak bangzah hiam a maimang ding lau, sep theih lah nei meel lo a ka om laiin, a innkuanpihte in Siapa lunggulhna mah bangin, suahkhiat a sawmsawm, “Ka Khualzinna Gamte Bu 2-na” ci a laibu manpha tak hong suahkhiat manin lungdamhuai ka sa a, Siapa in zong thei hi leh lungdam mahmah dingin lamen ing.


Hih laibu, a vekpi in ka simloh hangin, ka lep laiin bangzah hiam ka en a, lep zong lem zom nawn lo a ka sim phot hun bang zong om hi. A laibu sungah a laibu hong piankhiatna, Manipur pana Mizoram ah Pasian nasema a paina, Aizawl, Champhai leh Shillong khuate a Pasian nasema a omna leh tua sung a thupiang bangzah hiam banah, Pastor nasep pan pensen-in, pumpi ci le sa teek zawh vuai zawh nungin USA gama Ph. D a sinna thu leh tua a sin theihna leh tua sunga a tuah thu bangzah hiam kihel hi.


Hih laibu pen hong nusia a lawmnu Ning Khan Ciin hong nusiatna tawh kisai a theihuai thute tawh laibu a piankhiatna hong kipan a, cidamna tawh kisai, adiakin numei[khangno]te theihhuai thu, ‘Khangnote adingin theihuai thu’ ciin thulu guan hi.


Manipur a Zomite laka nasepna panin Mizoram sunga Zomite kianga sem ding a hong om lai, Aizawl a om sung Zomi hi napi, Zopau lah thei lo leh a minam, pau le ham a zahpih pawlkhat hangin inn zong hoih taka saap thei lo-a a omna leh Aizawl khua a Zomi Baptist Church (ZBC) a kipat cil lama veng le paam lak pana haksatnate, biakinn mun neih theihna thute, biakinn a kilamna leh biakinn thak hon a kiphalsaklohna banah, biakinn hon theihna dinga hanciamna tuamtuamte khangthakte adingin theihuai mahmah hi.


Pastor nasepna tawh kisai phawk ding thu tuamtuam banah, Kha gilo tawh a kituahnate, Mizoram a gamdangmi (foreigner) tawh kisai a haksatna Zomi bangzah hiam in a tuakna huna mapanna, Lamka gama buaina leh galtai a Mimbung leh Teikhang a kiphualte a vehna thute, Champhai a ZBC zuma tu-a a nasep tuamtuam, Kum 2000 AD pawi thupi taka a kibawlna banah,


Champhai (Mizoram bup zong hi mai) sung a Zomite in simmawhna, kumpi a lai khatpeuh lak ding ciang min mahmah tawh deidanna, pau le ham zong khuasungah suakta taka zat theihlohna leh a nam tuamtuam a simmawhna kithuak ahih manin Chairman, Commission on Schedule Caste & Schedule Tribes, New Delhi a lai a khakna, Mizoram Governor leh Home Minister, Govt. of India a copy a piakna pana thu tuamtuam omte, Champhai pana NGO tuamtuam banah, Deputy Commissioner tawh a kimuhna, thukan mite tawh kihona tuamtuam banah, NGO pawlkhat in Champhai paikhiatsan ding, a omna pawlpi in pastor ahihna phiat ding, a thu a sian mateng Champhai paikhiatsan thei lo ding, cihte ahi zongin, pawlkhat in Champhai ah om thei nawn lo ding zah a tua a lai khiatna hanga hehna a neihna uh pan kipan, pilna a kisapna thu tawh zom to a, minam khantohna dingin mite simmawh theihloh ding a pilna zon a, degree khawng neih a manphatna gen hi.


Tua bang thu teng khit ciangin, pastor nasep semin Shillong ah pawlpi thukimna bangin om a, a pension khit ciangin USA gama Ph.D a sinna thu, tua sunga a nuntak-khuasakzia, a hanciamna, haksatna a thuakna pana sinkhiat ding banah, Mizoram sunga Zomi khua tuamtuam thu bang zong gelh hi…


Gelh pak leh gen paka gelh zawh leh gen zawh ding hi lo a, sim a, theih a, ciamteh a, zuih ding thu manpha tampi kigelhna hi. Kuamapeuh in simin, a manphatna mit mahmah tawh mu ciat dingin kong deihsak hi.


-- T. Sawm Lian, Daihna Cabin
29072019 @ Hiangmun