Thuthak (News)

Wednesday, October 23, 2019

SIIK SEEK UNG E...

SIIK SEEK UNG E...


'Inn khat a om buang, temtawng khat beek neihloh hi saam kei e' ci a Champhai om lai, khualak a kizuak khat ka lei mah tawh, omna ding mun thak zuan bel ka hi a...


Inn khat a om ciang, lengla a sungtum a pusuak mah om sam. Khatveivei van neih pawlkhat bangin a mit uh na dong mahmah thei... Tua lakah ka temtawng zong khat!

'Zat tangtang zong hi kei, a omomin om hen,' cih hang, 'Hi pen temtawng taktak a sim theih hi kei, siik peek hi lel e' ci a, a hoihzaw hong deihsak bang om...

Khai le, kipan ta... Guah tam lua lo a zu sengseng kal ah siik seek dingin upate inn nuaiah lut khawm... Papi cingteng mi nga pha...

Sun thapai siik phel kham, halsan ziazua, sekpi tawh sat cih taka sat zel, hal zel, sat sel... Zawh pah theih hetloh...zawh dek ciang a siik hoih lo-a a khi bang om... A thak bul pan kik zel... Ni khat ni hong bei ziau...

A zing ciang kipan kik, mi li pha... Hal cihtaka hal, a sat mahmah ciang saat cih tak a saat zel... A zawh kuan ciang taat cih taka taat.. Halsan kik khit ciang tui vot ah a siik a khauhna dinga diah.. Temtawng nih, temta thum, tu leh hei bangzah hiam zo khong!

Siik seekna a khatvei paina ahih tawh, amau a siamte in sek tawh ka saat ding bang hong phal lo uh, 'siam lo ding na hi' ci un, hong muang zo lo, a mei zaap ciang sem...

Ka ngaihsutna ah, temta, temtawng, heipi leh tupi, hiam tak, manpha taka zat theihna dingin tua zahta a buaipih a kisam na hi zen a, a manphatna dingun tua zahta palsuak ding nei uh hi maw, ka ci a, nuntakna nei hi le uh, haksa sa na zen si un cia, ka ci hi! Tua zong a bul kibawl nai lo hi lai...

I nuntakna zong tua bang na hi mawk veh! Zeetna, haksatna tampi palsuak khit ciang, tuate gal lamah zat theih dinga hiamna leh manphatna na om dan hi... Mihing in bel nuntakna kinei ahih manin, tua zeetna leh haksatna (halna, saatna leh taatna) kithuak zo lo kha pahpah ahih manin kimanpha zo tak lo na hi mawk!

Siik hiam, zat theih a manpha a suak theihna dingin a siam, a dan theite mahin saat/seek se. I kalsuanna a hong saat/seek a hong haal a hong taatte pen gamlapi pan hi khol lo a, i seppih, i nasep hong theihpih, hong theician mahmah, i lamet hetlohte peuh na hi thei zanzan hi. Nang hong haal, hong seek, hong taat ding zon keei kisam lo, amau a siamte mah hong kilang ziau ding dan hi...

Mi khat a hiam, a manphat, a zattakna ding pen nopsakna leh pahtaakna pan hi lo zaw thei a, haalna, saatna, haal kik, saat kik zelzelna khawng leh, laiham tawh nakpi taka taatna khawng pan hi thei a, tua zong, a siam, a thei, a pilte mah tung pan hizaw thei hi... Tua hi a, cihtakna tak tawh thuakzawhhatna neih kisam mahmah dan hi... Ahi zong, kei bel mi hat lopi hi ing, nang bel hat in!
150919

Monday, October 14, 2019

KAMMAL KHAT MAW I BUAIPIH UH!


KAMMAL KHAT MAW I BUAIPIH UH!



'Idol' kici kammal khat hangin hizah a i buai pen buai taakloh khat ahih hangin buai mahmah i hih manin thu lianpi khat hong suak mawk hi.

Kammal kici pen thupi mahmah a, a zatlohna dingah zang leng hoih het lo thei mah hi. Tua mah bangin, zat theihna bangzah om a, bangci bangin kizang thei cih i kan ding zong a kisam om veve hi.

I biak Pasian hi a, 'pasian' ciin 'p' pen laimalneu zang lehang, i biak Pasian pen i genna hi lo hi cih i thei pah hi. Kammal kibang linlian ahih hangin a gelhdan 'neucik' panin a zatna kibang lo cih i mu hi.

'Lei' kici pen a zatna tawh kizui-in - paina dinga kibawl lei, kam sunga lei, van kizuak lei, i tenna lei(tung) etc. cih bangin a zatna kibang lo hi.


Lai Siangtho sungah 'ihmu' cih kammal tamveipi kizang a, mun pawlkhat ah mihing kammal a sihna thu genna dingin a kizat laitakin mun pawlkhat ah ihmut ngeina genna dingin kizang hi.

Mikang paua enthusiasm kici pen 1800 kiimin 'possesed by God' hi a, tuhun ciang a tuampi khiatna (meaning) kineisak hi. Nidang a French paua 'dent de lion' kici pen humpinelkai ha (lion's tooth) cihna hi a, tuhun ciang paak min ahi hi. Spinster kici pen nidang laiin 'the one who spun wool with her hands' ahih laiin, tuhun ciang 'pasal nei lo' (unmarried woman) cihna hi a, KJV a Holy Gosh a cih laitak, Gosh pen tuhunah bangci bangin kizang? I thei kim ciat hi.

'Nation' kici pen gam khat genna dingin a kizat theih laitakin, minam khat genna dingin zong kizang a, Zomi National Congress cih a deih mahmah a om hangin, kumpi lamte in deih het lo hi. State bang zong political term ah gam khat genna dingin kizang a, gam khat sunga khawk khat genna dingin zong kizang thei hi.

Mikangte ciamnuih citak-a a gen theih uh, "if vegeterians eat vegetables, then what do humanitarians eat?" cih khat nei uh hi.

Bangbang ahi zongin, 'Idol' cih kammal khat tawh hizah a i buai liang pen buaihuai mahmah hi! Idol pen milim dana ngaihsun i hih le zong, tua a kigen Idol pen milim hi lo a, Pasian in milim biak ding deuh lo ahih manin lasak kidemna a mihing(misi leh milim leh biak ding ding hi lo) telkhiat pen a siat lawmlawmna om lo tawh kibang hi.


Tua hi a, mi tampi in zong Idol bawlbawl ve un, kuaman a biak a paai lam uh thei nai khang! Zomite in zong teel lehang biak genloh, gensiat ding khawng ahihna meel...

A saite in hoihsa a sai ahih uh leh tua pen i saanpih zawh kei leh kihel loh ding hiziau lo maw, ahih kei leh ei deih bangin en sai ziau lehang!

Na khatpeuh pen lungsim kocik taka ngaihsutna i neih zel manin, buailohna ding pi, buaina hong suak thei zel hi. Lungsim kocik tak tawh i utut i mawk gengenna hangin Zomi sungah supna tampi, thanuam taka sem ding kimlai thanemna tampi kitun hi...

Idol kammal hoih lua cih lam sangin, hoih a sa lo vilvelte ngaihsutna leh lungsimpuakzia (attitude) toi lua, kocik lua, kammal pen khiatna khat bek nei den lo, a khiatna a kikhel zong om ahih manin neu cik focus a, dik pen dana gen ding hi den lo hi. Mitaw bangzah hiamin saipi khoih uh a, amau khoih khakna mun bek pen ahi pen dana ngaihsun a, midang gen dik a sa lo tawh kibang thei hi hang.

Neucik ngaihsuna focus loin, i lungsim zaisak deuh ni e...

-- T Sawm Lian

daihna_cabin ¦¦27819

THUNGETNA TAWH KISAI


THUNGETNA TAWH KISAI


1. Thungetna pen Khristiante ading a thupiak hi a, nget den ding ahi hi (Mat. 7:7; Fil 4:6; 1 Thes 5:17)

2. Thu i nget/lungdam i koh ciangin 'Pa' kiangah nget ding hi (Kol 3:17; Joh 14:13; 15:16; 16:23; Efe. 5:20)

3. Thu i nget/lungdam i koh ciangin 'Jesu' min tawh nget ding ahi hi (Kol 3:17; Joh 14:13; 15:16; 16:23; Efe. 5:20).
 
4. Thu i nget ciangin 'Kha' in hong huhin, nget ding i theihlohte nangawn zong eite adingin hong thuumsak hi (Rom 8:26,27).

5. A kineihkhemte bang a mi muh ding deih lua loin, kammal tam zat mana ngah ding a kituat loin, lunghei loin upna tak tawh nget ding hi (Mat 6:5-7; James 1:6-8). Ahi zong ei deihna bang teekteekin Pasian in hong pia khin lo ding hi. Ei deihna sangin Pasian deihna thupizaw, hoihzaw hi.

Thu i nget/lungdam i koh ciang, "...tua teng khempeuh Jesu na min in kong ngen hi" cih ding hi lo a, "... tua teng khempeuh, [na Tapa] Jesu min in kong ngen hi" cih ding ahi hi... Pa tungah Tapa min tawh ngen dingin Lai Siangtho in hong hilh/sawl ahih manin ...

Pasian pen Pasian khat a mimal thum (three persons in one essence) ahihna leh, 'Trinity' kici kammal pen thungetna tungtawnin zong Pasian hihna genna dingin a dikna kimu thei hi...

Tua hi a, thungetna (leh lungdam kohna) pen Khristian khat adingin i hih/sep pelmawh ding a thupiak (command) hi a, Pa Pasian kiangah, Topa Jesu Pasian min tawh nget ding hi a, Kha Siangtho Pasian in hong huh ding hi.

Lai Siangtho a Pasian deihna tawh a kituak a thu a ngen leh lungdam a ko, a lawhcing thungenmi hi dingin kong deihsak hi. Topa thupha na thungetna leh lungdamkohna tungtawnin hong tung zelzel ta hen.. 


-- T. Sawm Lian
daihna_cabin ¦230819

REV. DR. G.K NANG’ KHUALZINNA GAMTE BU 2-NA


REV. DR. G.K NANG’
KHUALZINNA GAMTE BU 2-NA


Germany gama Lambert Academic Publishing (LAP) kicite in a Ph. D. dissertation, “Zomi Christianity and Cultural Transformation” pen laibu a suahkhiat ding a lunggulhna tungtawna a hopihna uh leh, laibu a khetkhiat theih dinga lep (arrange) kisam ahih manin lepsak ding a Sia Nang (Rev. Dr. G. K Nang) in hong ngetna bang a lepsak khinin, a laibu mahmah zong kum 2013 in a kisuahkhiat khit ciangin, Pasian makaihna tawh mun tuamtuama om a, Pasian leh minam adingin a sepna pana a tuahkhak thu leh Pasian makaihna thupi bangzah hiam a gelhna ahi, “Ka Khualzinna Gamte” cih laibu a nihna ding a suahkhiat nop thu leh, laibu a suah theih ding a lep a kisapna banah, a lai gelhsa khempeuh Shillong panin email tungtawnin ACA, Hosur a ka om laiin hong khak a, ahi thei bangbanga ka lep khit ciang ka khak kikna zong sauveipi hong hi ta hi.


Lunggulhna lianpi tawh, a ‘khualzinna gamte’ bu khatna banah, a bu nihna pen suahkhiat a sawm laitak, zong ka lepsa ka khak khit (tu-a kisuah pen bel ka lep zong hi lo mai thei) zawh ciangin, damlohna tuamtuam hangin maban bangmah mainawt thei nawn loin hong om a, a tawntung Pa Pasian kiang hong zotsan pah zawmah lai ahih manin a khutsuak bangzah hiam a maimang ding lau, sep theih lah nei meel lo a ka om laiin, a innkuanpihte in Siapa lunggulhna mah bangin, suahkhiat a sawmsawm, “Ka Khualzinna Gamte Bu 2-na” ci a laibu manpha tak hong suahkhiat manin lungdamhuai ka sa a, Siapa in zong thei hi leh lungdam mahmah dingin lamen ing.


Hih laibu, a vekpi in ka simloh hangin, ka lep laiin bangzah hiam ka en a, lep zong lem zom nawn lo a ka sim phot hun bang zong om hi. A laibu sungah a laibu hong piankhiatna, Manipur pana Mizoram ah Pasian nasema a paina, Aizawl, Champhai leh Shillong khuate a Pasian nasema a omna leh tua sung a thupiang bangzah hiam banah, Pastor nasep pan pensen-in, pumpi ci le sa teek zawh vuai zawh nungin USA gama Ph. D a sinna thu leh tua a sin theihna leh tua sunga a tuah thu bangzah hiam kihel hi.


Hih laibu pen hong nusia a lawmnu Ning Khan Ciin hong nusiatna tawh kisai a theihuai thute tawh laibu a piankhiatna hong kipan a, cidamna tawh kisai, adiakin numei[khangno]te theihhuai thu, ‘Khangnote adingin theihuai thu’ ciin thulu guan hi.


Manipur a Zomite laka nasepna panin Mizoram sunga Zomite kianga sem ding a hong om lai, Aizawl a om sung Zomi hi napi, Zopau lah thei lo leh a minam, pau le ham a zahpih pawlkhat hangin inn zong hoih taka saap thei lo-a a omna leh Aizawl khua a Zomi Baptist Church (ZBC) a kipat cil lama veng le paam lak pana haksatnate, biakinn mun neih theihna thute, biakinn a kilamna leh biakinn thak hon a kiphalsaklohna banah, biakinn hon theihna dinga hanciamna tuamtuamte khangthakte adingin theihuai mahmah hi.


Pastor nasepna tawh kisai phawk ding thu tuamtuam banah, Kha gilo tawh a kituahnate, Mizoram a gamdangmi (foreigner) tawh kisai a haksatna Zomi bangzah hiam in a tuakna huna mapanna, Lamka gama buaina leh galtai a Mimbung leh Teikhang a kiphualte a vehna thute, Champhai a ZBC zuma tu-a a nasep tuamtuam, Kum 2000 AD pawi thupi taka a kibawlna banah,


Champhai (Mizoram bup zong hi mai) sung a Zomite in simmawhna, kumpi a lai khatpeuh lak ding ciang min mahmah tawh deidanna, pau le ham zong khuasungah suakta taka zat theihlohna leh a nam tuamtuam a simmawhna kithuak ahih manin Chairman, Commission on Schedule Caste & Schedule Tribes, New Delhi a lai a khakna, Mizoram Governor leh Home Minister, Govt. of India a copy a piakna pana thu tuamtuam omte, Champhai pana NGO tuamtuam banah, Deputy Commissioner tawh a kimuhna, thukan mite tawh kihona tuamtuam banah, NGO pawlkhat in Champhai paikhiatsan ding, a omna pawlpi in pastor ahihna phiat ding, a thu a sian mateng Champhai paikhiatsan thei lo ding, cihte ahi zongin, pawlkhat in Champhai ah om thei nawn lo ding zah a tua a lai khiatna hanga hehna a neihna uh pan kipan, pilna a kisapna thu tawh zom to a, minam khantohna dingin mite simmawh theihloh ding a pilna zon a, degree khawng neih a manphatna gen hi.


Tua bang thu teng khit ciangin, pastor nasep semin Shillong ah pawlpi thukimna bangin om a, a pension khit ciangin USA gama Ph.D a sinna thu, tua sunga a nuntak-khuasakzia, a hanciamna, haksatna a thuakna pana sinkhiat ding banah, Mizoram sunga Zomi khua tuamtuam thu bang zong gelh hi…


Gelh pak leh gen paka gelh zawh leh gen zawh ding hi lo a, sim a, theih a, ciamteh a, zuih ding thu manpha tampi kigelhna hi. Kuamapeuh in simin, a manphatna mit mahmah tawh mu ciat dingin kong deihsak hi.


-- T. Sawm Lian, Daihna Cabin
29072019 @ Hiangmun

KHUADO PAWI ZATNA DAIRY NOTE

KHUADO PAWI ZATNA DAIRY NOTE

9.5.2019
Ciuiui... truktruktruk.. ciin hong gin ciauciau ciangin, thuphamawh om ding hi cih kithei pah hi. “Hallo, hallo” cih tawh hong kizomin, “Tunitak nai guk leh lang ah, Humpi Mual panin Khuado Pawi mei detna kinei ding a, tua panin Hausapa inn zuanin pai ding i hih manin kuama peuh in, hal ding singtawng tungah puansia hen tawi ding hi a, a diahna ding meitui pen kingakkhopna munah om ding hi. Mawtaw tawh pai phal hi lo a, kuamapeuh in minam puan silh kim ciat dingin i kingen hi” ciin tangkona panin pulakna hong nei hi.

`Khuado Pawi pen Khuado kha (October) in hi lo maw a kizat, tuhun pen Lawm Annek Pawi ahkl Sialsawm Pawi a kizat hun hi lo maw,ʼ cih leh, `Tuuk Khuado leh Khaal Khuado kizang zelʼ ci a, mi pawlkhat in a gen uh zong ngaihsun tuan loin, thupulakna bang a tua hunah kihel ding kilawp gawpin, Tangciing puan silh ding bekbek kingaihsun pah hi.
 
Awngaihna tawh, “Pai hun ta hi, kingakkhopna ding Humpi Mual lam zuan ciat ta ni,” ci a tangkopa aw in, pai hun mahmah ta ahihna hong phawksak a, minam puan etlawm mahmah tawh kizemin, meidet ding tawh kuankhia-in, a dah muh ding kuamah om lo, a kimu peuhmah nuihmai tawh, “Pai ta ding maw” cih tawh lawp takin nungak-tangval, nupi-papi, piteek-puteek leh a lawp mahmah naupangte Humpi Mual zuanin, a masa ding kituhin kithalawp mahmah hi.

Humpi Mual tun ciangin, makaite in kalsuan dingzia pulakna hong nei uh a, Hausapa in thugenna tom hong neih khit ciangin Khuado Pawi honna leh thungetna hong nei a, meide-in, Humpi Mual panin Hausapa in zuanin, kithalawp takin meivak tawi leh a tawi lote kizui diamdiam hi.

Hausapa inn tun ciangin, lam ding a kithawi pah, Zomi ngeina lam a lam nuam khempeuh kigual pah, laamsaai pahin, lamgui/lamvui a kai siam tawh a siam lo tawh nuam kisa mahmah ciat hi. Nuamsa mahmahin hun kihialbawl a, Khuado gim nam mahmah, a bulpatna zong nuam kisa ciat hi....

10.5.2019
Sih ding lau lua-a a hih theihna khempeuh tawh a kuvanvan Vok haam in Khuado ni, zing thawh hun ta ahi cih hong phawksak a, Khuado Pawi sunga neek ding zong patauhhuai het lo ahihna zong kithei pah hi.
Tui tawi ding a tui bung a sawnte sawnna lengpei ging tawh, Khuado Pawi ading sa go leh a lei dingte ahi zongin, buaina tuamtuam tawh kuamapeuh kimanlah ciat hi. A sawt loin bawngsa leh voksa baak lianpipi leh ak tawh lungnuam taka inn lam zuante mel muh nuam hi... Haan-dalna ciang bek hi nawn lo hi!

Sun hun ciangin a kipawlkhawm tuamtuamte in amau munmunah hun zangin, naupangte nuih ging tawh, khuang tawh lasa damdam ging tawh, meh huanna meikhu zaam ngingiai tawh, hun nuam leh manpha thei penin hun kizang hi.

Mun khat a hun a kizatna ah, “Nidanglai i pi le pute in khua[zing] leh a hoih lo a vangliatnate na do uh a, tuhun in zong eite in khua[zing] mah i do kisam hi. Do nei lo, a hoih lo nate a do lo mi pen lawhcing thei lo, tapidaw hoih tak hi thei lo hi. Khuado Pawi pen dawi biate zat ding hi lo a, tapidawte zat den ding ahi hi,” cih thu leh “Zomi pen ngeina kician leh hoih tak i neih manpha mahmah a, minam picing i hihna hong lak leh minam lian leh thupi i suak theihna dingin i ngeinate kepcin kisam mahmah hi” cih thu zong a kihanthawnthawn bang om hi.

Kuamah peuh in nuam kisa ciat hi ding hi, kuamah kibuaisak om lo, kithalawp leh lungdamna aw vive kizain hun nuam takin a ni khatna kizo hi.

11.5.2019
Khuado Pawi sa mah tawh kivak ding cih theiin, ihmut bang nuam mahmah ahih manin kithohak zawzen hi. Awngaihna tawh, “Khua khung a singlamteh kiphut ah thungetkhopna om ding, a pai nuam khempeuh pai theih, Labu leh tui puak ding...” ciin tangkona tawh, an huan, tuitawi leh manlahna tuamtuam a nei tawh buai nuamin kibuai hi. Zing an gilvah taka Khuado Pawi an a kinek khit ciangin, sun hun ding ngaklahin kiom hithiat thei nawn lo hi.

Tangkopa aw hong ging a, “Hong pai ta un, hong pai ta un! Khuado Pawi a bawlung vet kidemna kipan dekdek ta hi. A kihel dingte zong a manglangin hong pai mengmeng un” ciin tangkona panin, pai hun mahmah ta hi, ciin kimawl khedap bulh pahin, kimawlna ding mun zuanin kipaipah diamdiam hi.

“Team guk(6) i hih manin bang cih ding... Khatna in bangzah ngah ding...” cih tawh a mun panin kigeel tawm pah ziahziah a, “A kihel team khempeuh in zaguk sun ding, nihna in a sun zah uh lain, a khatna in a dang teng ngah hen” cih tawh kimawlna kipan pah hi. Papi, tuilam a saite, tangvalte, sangsiate, a kikaikhawm tawm cih bangin a kipat cil a team guk tawh a kipan pen, a tawpna ah team sagih tawh kizo hi.

Nitak lam ciangin ciamnuih-nuihsuak tawh a gualnuam, khuang tawh la a sasa tawh, Khuado Pawi bawlna tui bei a tawitawi tawh, a manpha thei pen dingin hun kizang ciat hi. Khuado Pawi adinga kigo ngiat Voksa leh Bawngsa tawh pawi an kine kik leuleu hi. 

12.5.2019
Khaudo ni thumna leh a tawpna ni ahih banah, tapidaw tampite in “Nu Ni” (Mother's Day) ci a May kha Nipi nihna zang ding a kithawi, lasa dingte kisakkholhna ging lawmno tawh, nute manphatna thugelh a hawm leh a simsim tawh, nute pahtawina ding pakkhi a bawl leh pahtawina ding van a lei tawh, antangpham a kaikhawm leh Khaudo pawi vai a gengen tawh... Aw, hun zat dan kibang kei si... 

Dak hong ging ciaiciai a, nute pahtawi ding a biakinn a zuan tawh, pahtawi ding a nei lo nu ngai a lungzuang tawh, biakinn zuan diamdiamin, hun manpha takin kizang tek hi. Nute manphatna, nute lungkimsak a kisapna, nute in tate leh innkuan adinga a thuakna uh thute tawh thuhilhna tampi banah, nute pahtawina la a sa tawh, pakkhi leh letsong a pia tawh, nute zong tuni taktakin bel, lungkim mahmah uh, cih kimu thei hi. 

Nitak lam ciangin, Khuado a beina hi ta ahih manin kuama peuh in ki-aam ciat a, hun zong a nuam theithei, sa zong a lim theithei in kibawlin, hun nuam takin kizang a, hi ci bang hun manpha hang a Pasian tungah lungdam a ko tawh, mai lam adinga ki-ap tawh... Khuado Pawi nuam takin a kizo hi mawk hi..

@Hiangmun